بررسی صوتی میزان قوت همخوان‌های سایشی فارسی در بافت‌های آوایی و نوایی مختلف

Abstract

این مقاله در چارچوب واجشناسی آزمایشگاهی به بررسی میزان قوت همخوان­ های سایشی در گفتار پیوستۀ فارسی می‌پردازد. داده ­ها به شیوه ­ای طراحی شدند که همخوان ­های سایشی در سه جایگاه­ آغازی، میانی (بین دو واکه) و پایانی کلمه، دو بافت آوایی واکدار و بیواک و دو موضع نوایی تکیه­ بر و بی­ تکیه قرار بگیرند. مقادیر دیرش همخوان ­های سایشی در حوزه زمان و دامنه انرژی فرکانس­ های پایین (0-1000 هرتز) و فرکانس­های میانی و بالا (بالاتر از 1800 هرتز) در حوزه شدت انرژی بر روی داده ­های هدف اندازه­ گیری شدند. نتایج نشان داد که الگوی توزیع مقادیر دیرش و دامنه انرژی فرکانس ­های میانی و بالای همخوان ­های سایشی به صورت تابعی از بافت آوایی و موضع نوایی آنها تغییر می­ کند. سایشی ­ها در بافت آوایی واکدار و موضع بی­ تکیه دیرش و دامنه انرژی کمتر و بالعکس در بافت بیواک و موضع تکیه ­بر دیرش و دامنه انرژی بیشتری دارند. این نتایج همچنین نشان داد درصد واکداری همخوان ­های سایشی در بافت واکدار از بافت بیواک به طور قابل توجهی بیشتر است. به‌علاوه، شدت واکداری (دامنه انرژی فرکانس ­های پایین) سایشی­ ها در بافت واکدار نسبت به بافت بیواک بیشتر است. این نتایج با تأیید یافته­ های به‌دست آمده از زبان­ های دیگر نشان می ­دهد که سایشی ­ها در موضع تکیه ­بر و بافت آوایی بیواک و همچنین جایگاه­ های آغازی و پایانی کلمه، میزان قوت خود را حفظ می­ کنند ولی در موضع بی­ تکیه، بافت واکدار و جایگاه بین­واک ه­ای از میزان قوت آنها به‌طور قابل ملاحظه­ ای کاسته می­ شود.