تحلیل انتقادی مقاله‌‌های حوزه‌ی «تحلیل محتوای کتاب‌‌های علوم‌تجربی دوره‌ی ابتدایی» با تأکید بر شیوه‌های آموزش و تدریس

Abstract

هدف پژوهش حاضر، تحلیل مقاله‌های فارسی در زمینه‌ی «تحلیل محتوای علوم‌تجربی دوره‌ی ابتدایی» با تأکید بر حوزه‌ی آموزش و تدریس می‌باشد. روش‌های پژوهش،‌‌ اسنادی-کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای توصیفی از نوع متن نوشتاری، می‌باشد. برای این کار، 13 مقاله براساس سه ملاک: «علمی- پژوهشی و پژوهشی»، «چاپ دو دهه اخیر»، در حوزه‌ی «تحلیل محتوای کتاب علوم‌تجربی دوره‌ی ابتدایی بودن»، انتخاب شدند. از هرمقاله، قسمت‌های: الف) اهداف (با 4 ملاک دو بخشی)، ب) سؤال‌‌های پژوهش (با سه ملاک‌ دو بخشی)، پ) روش‌پژوهش (با دو ملاک دو و سه بخشی)، یافته‌های مقالات (با 4 ملاک دو بخشی)، انتخاب و مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌‌های پژوهش نشان داد که در قسمت اهداف مقالات، اهداف بیشتر کلی، کمّی، نظری و کمتر قابل تحقق، در قسمت سؤال‌‌های پژوهش، سؤال‌‌های اکثر مقالات، کلی، تبیینی- تحلیلی و بانگرش کمّی و غیرکیفی، در روش پژوهش، اکثر مقاله‌ها به‌جای روش، از رویکرد کمّی و تکنیک، بهره برده بودند. در قسمت یافته‌‌های پژوهش، یافته‌ها بیشتر کاربردی، جدید، هم سنخ با اهداف تعیین شده خود و مخصوص درس علوم تجربی بودند.نتایج حاکی از آن است که مقاله‌های حوزه‌ی تحلیل محتوای کتاب علوم‌تجربی دوره‌ی ابتدایی در حوزه‌ی آموزش و تدریس، بیشتر به سمت کمّی‌گرایی سوق داشتند و به نظر می‌رسد که پژوهشگران چندان به روش‌ها و تکنیک‌های خاص انجام تحلیل محتوا مقید نبودند. لذا مقالات تحلیل محتوا از کیفیت لازم در قسمت‌های اهداف، سؤالات، روش و یافته‌ها برخوردار نیستند و چنانکه باید پاسخگوی چالش‌ها و مشکلات تدریس کتاب علوم تجربی دوره‌ی ابتدایی نمی‌باشند.