بررسی پایداری عملکرد و سازگاری ژنوتیپ های امیدبخش جو دیم در اقلیم سرد کشور

Abstract

جهت تجزیه اثرمتقابل ژنوتیپ × محیط در ژنوتیپ‌های جو با استفاده از روش‌های چند متغیره به‌منظور ارزیابی ژنوتیپ‌ها، محیط‌ها و روابط بین آن‌ها این تحقیق با 12 ژنوتیپ امیدبخش جو، به همراه ۳ رقم شاهد در شرایط دیم و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در ایستگاه‌های تحقیقاتی واقع در مناطق سردسیر و معتدل سرد کشور به مدت سه سال (1397 تا 1400) انجام گرفت. جهت بررسی پایداری ژنوتیپ‌ها، از روش‌هایAMMI و GGE biplot استفاده شد تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثرات ساده و متقابل در سطح احتمال 1 درصد معنی‌دار بود. تجزیه AMMI نشان داد که ژنوتیپ‌های G14، G10 و G9 دارای اثرمتقابل پایینی بوده و با عملکردی نزدیک به میانگین می‌توانند به‌عنوان ژنوتیپ‌های با سازگاری عمومی معرفی شوند. در مقابل ژنوتیپ‌های G1، G2، G4 وG13 با دارا بودن بیشترین عملکرد به‌عنوان ژنوتیپ‌هایی با سازگاری خصوصی معرفی شدند. براساس شاخص انتخاب هم‌زمان نیز ژنوتیپ‌های G1، G11، G2، G13 و G3 به‌عنوان ژنوتیپ‌های پایدار با عملکرد بالا انتخاب شدند. براساس روش GGE biplot ژنوتیپ G9 دارای بیشترین پایداری عمومی بود و در مرحله بعد، ژنوتیپ‌های G11، G2، G4، G1 و G13 دارای بالاترین عملکرد با پایداری نسبتاً کمتر قرار داشتند. این روش نیز ژنوتیپ‌های G9، G2 و G11 به‌عنوان ژنوتیپ‌های سازگار معرفی شدند. با توجه به نتایج دو تجزیه می‌توان ژنوتیپ G9 را به‌عنوان پایدارترین ژنوتیپ و ژنوتیپ‌های G1، G11، G2، G13 و G3 را به‌عنوان ژنوتیپ‌های با سازگاری و عملکرد بالا معرفی کرد.