تحلیل نسخه‌شناسی آثار ملامحمدصادق اردستانی (د 1134 ق/ 1722 م)

Abstract

ملامحمدصادق اردستانی حکیم عصر صفوی است که تاکنون آثار و آرای او به‌خوبی شناخته نشده است. در این مقاله آثار وی را بر پایۀ کتاب‌ها و تذکره‌های منتشرشده در ایران از منظر نسخه‌شناسی و محتوایی بررسی می‌‌کنیم. در این منابع چهارده اثر به حکیم اردستانی منسوب شده است که پس از گردآوری نسخه‌های خطی آثار وی و ارزیابیِ آن‌ها این نتایج به‌دست آمد: 1. نُه عنوان از آثارِ چهارده‌گانه در واقع سه اثر مستقل: <em>رسالۀ جعلیۀ صادقیه</em>، <em>حکمت صادقیه</em>،<em> </em>و <em>مراسلۀ حکیم اردستانی</em>‌اند که هر یک با سه عنوان متفاوت نام‌گذاری شده‌اند؛ 2. از <em>اختیارات الأیام</em> نسخه‌ای یافت شد که احتمال انتسابش به وی بسیار زیاد است؛ 3. در انتسابِ <em>کلید بهشت</em> به وی تردید جدی وجود دارد؛ 4. در هیچ‌یک از فهرست کتاب‌خانه‌ها از سه اثر باقی‌مانده از آثار حکیم اردستانی یعنی <em>آیۀ نور</em>، <em>تباشیر</em>، و <em>حاشیه بر شفا</em>گزارشی نشده است.