ارزیابی وضعیت نیتروژن در گیاه کاهو (Lactuca sativa L.) با استفاده از کلروفیل‌متر در شرایط گلخانه

Abstract

محتوای کلروفیل در برگ می‌تواند به عنوان شاخصی برای تعیین وضعیت نیتروژن در گیاه مورد استفاده قرار گیرد. دستگاه کلروفیل‌متر (SPAD) یکی از پرکاربردترین ابزارها در مطالعات مربوط به مدیریت نیتروژن در گیاه است. پژوهش حاضر با هدف پایش وضعیت نیتروژن در گیاه توسط دستگاه SPAD، معرفی یک شاخص استاندارد شده تحت عنوان شاخص کلروفیل‌متر نرمال‌شده (NSPAD) و هم‌چنین یافتن رابطه آن با وضعیت تغذیه نیتروژن در گیاه کاهو انجام شد. بدین منظور، گیاه کاهو در گلخانه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران واقع در کرج در سال 1400 طی دو دوره کشت شد. تیمارهای مختلف کود نیتروژن در شش سطح با سه تکرار اعمال شدند. مقادیر زیست‌توده خشک، غلظت نیتروژن و عدد کلروفیل‌متر توسط دستگاه SPAD در هفت نوبت اندازه‌گیری گردید. شاخص‌های تغذیه نیتروژن (NNI) و NSPAD برای کشت اول محاسبه و رابطه بین آن‌ها استخراج شد. سپس رابطه به دست آمده توسط داده‌های کشت دوم صحت-سنجی گردید. نتایج نشان داد، قرائت کلروفیل‌متر و غلظت نیتروژن در گیاه با افزایش سطح کاربرد کود، همبستگی مثبت دارد. هم‌چنین نتایج صحت‌سنجی رابطه NSPAD-NNI عملکرد خوبی با مقادیر R2، MBE و RRMSE به ترتیب برابر با 79/0، 01/0- و 41/11 درصد را نشان داد. بنابراین از این رابطه می‌توان به عنوان یک رویکرد سریع، غیرمخرب و قابل اطمینان برای مدیریت پایدار کود نیتروژن برای کاشت کاهو در گلخانه استفاده نمود.