بررسی درازمدت تغییرات اقلیمی، هیدرولوژیک و برداشت از آبخوان حوضه‌ی دشت ارژن و اثرات آنها بر تالاب بین‌المللی ارژن در استان فارس

Abstract

تالاب ارژن یکی از مهمترین تالاب های بین المللی ایران می‌باشد. این تالاب در دو دهه‌ی اخیر بجز مقاطع فصلی کوتاهی در سایر فصول خشک بوده است. این تحقیق باهدف بررسی درازمدت وضعیت اقلیمی، هیدرولوژیک و برداشت از آبهای زیرزمینی و تاثیر آنها بر وضعیت فعلی تالاب بین المللی ارژن انجام شد. با بررسی آمار بلندمدت ایستگاه‌های واقع در حوضه آبخیز تالاب و حوضه‌های مجاور، وضعیت بارش، تبخیر، تغیرات دما و سفره‌های آب زیرزمینی و رواناب حوضه تالاب مورد تجزیه و تحیلل قرار گرفت. همچنین بیلان آبی تالاب براساس وضعیت اقلیمی بلندمدت و رژیم هیدرولوژیک تاریخی حوضه برآورد گردید. نتایج حاکی از کاهش معنادار بارندگی در برخی ایستگاه‌های حوضه‌ی تالاب در سه دهه‌ی گذشته و افزایش شدید روند برداشت آبهای زیرزمینی در منطقه‌ی مورد مطالعه در دو دهه‌ی اخیر بود. مقایسه میزان آب ذخیره شده در مخزن دریاچه دشت ارژن در شرایط فعلی( 49/95 م م م) و گزارش اطلس منابع آب ایران (40/109م م م) نشان از کاهش قابل توجه در طی سال‌های اخیر دارد. همچنین مقایسه میزان رواناب تولیدی فعلی(90/13م م م) و اطلس منابع آب (64/15م م م) نشان از کاهش این مقدار نیز اســت. نتایج بررسی نشان داد که سطح آب زیرزمینی دارای روند کاهشی بوده و آخرین سال‌های مورد بررسی دارای پایین‌ترین تراز آب زیرزمینی بوده است. نتایج کلی این تحقیق نشان می‌دهد که خشکیدگی تالاب ارژن هم تحت تاثیر عوامل اقلیمی و هم عوامل انسانی می‌باشد. اما شدت تاثیر عوامل انسانی چون برداشت آبهای زیرزمینی بیشتر است. بنابراین در برنامه‌های حفاظت و احیا تالاب می‌بایست تمرکز بر کاهش برداشت آبهای زیرزمینی در جهت کمک به تغذیه تالاب و احیاء آبخوان باشد.