زمین ساخت جنبا و برآورد خطر زمین لرزه در منطقه سبزواران

Abstract

گسلهای راستالغز قاره ای به عنوان عناصر مهم دگرشکلی در قاره ها شناخته میشوند و میتوانند زلزلههای بزرگی را ایجاد نمایند . نمونه ای از این سامانههای گسلی، سامانههای گسلی سبزواران جیرفت میباشند که در زون گذار میان سیستمهای زاگرس، مکران و ایران مرکزی قرار دارد. این سامانه ی گسلی قسمتی از برش میان مکران و زاگرس را در خود جای میدهد. گسل سبزواران با طولی نزدیک به 150 کیلومتر شواهد متعددی از فعالیت های زمین ساختی در کوارترنر از خود نمایش میدهد. میزان جابجایی گسل سبزواران در طول 42 هزار سال گذشته حدود 130 متر اندازه گیری شد که نرخ جابجایی 75/0± 98/2 میلی متر در سال را به نمایش میگذارد. گسل جیرفت نیز با طولی نزدیک 130 کیلومتر مرز غربی فرو افتادگی جازموریان را تشکیل میدهد این سامانهی گسلی سبب جدایش در رسوبات آبرفتی 22 و 42 هزار سال گذشته به ترتیب به میزان 49 و 132 متر گردیده است . نرخ متوسط جابجایی این گسل حدود 7/0± 7/2 میلیمتر در سال محاسبه شده است. لرزهخیزی منطقهی سبزواران حکایت از پراکندگی کانون های سطحی، و پایین بودن بزرگای آنها در این ناحیه دارد. بزرگترین زمین لرزهی محتمل دارای بزرگای 4/6 و دورهی بازگشت زلزل هه ای بابزرگای بالاتر از 6 ریشتری حدود 1300 سال برآورد گردیده است. از مقایسهی دورهی بازگشت زلزلههای با بزرگای متوسط تا بالا و مقدار نرخ لغزش سالیانه محاسبه شده برای گسلهای منطقهی سبزواران میتوان به عدم قفل شدگی و خزش پیوسته سامانهی گسلی سبزواران جیرفت پی برد.