تبیین چارچوب مفهومی منظر مدنی

Abstract

بیان مسئله: پژوهش حاضر برای پاسخ به چگونگی تحقق مفهوم منظر مدنی صورت گرفته است. منظر مدنی نگرش‌های دموکراتیک را به عرصۀ طراحی و برنامه‌ریزی منظر شهری وارد کرده است. مدنیت، به‌مثابۀ گفتمان سیاسی-اجتماعی، شیوۀ ایجاد فضای مشترک میان افراد به منظور برقراری ارتباط بر بنیان تفاوت‌ها و اختلاف‌هاست. منظر نیز به عنوان یک ماهیت میان‌رشته‌ای، به‌طور ذاتی وسعت و محدودیت‌های عدالت اجتماعی در فضا را نشان می‌دهد. لذا تبیین مفهوم منظر مدنی نه به معنای ارائۀ یک تعریف قطعی و تعیین‌کننده، بلکه جستجوی عواملی است که بر چگونگی امکان تحقق مفهوم مدنیت در فضا به‌طور عام و منظر به‌طور خاص دلالت می‌کنند.<br /> هدف پژوهش: تبیین چارچوبی مفهومی از منظر مدنی براساس ایده‌ها و مفاهیم بروز مدنیت در معماری منظر، هدف این پژوهش است. ازاین‌رو ابتدا چیستی نسبت فضا و ابعاد جامعۀ مدنی، و سپس فرصت‌ها و محدودیت‌هایی که در فرایند برنامه‌ریزی فضا امکان تقویت یا تضعیف گفتمان سیاسی-اجتماعی را موجب می‌شود؛ تحلیل شده است. در مرحلۀ بعد، با این پرسش که چگونه فعالیت‌های دموکراتیک و مردمی در کنار دانش تخصصی برای برنامه‌ریزی‌های زیست‌محیطی ضرورت دارد؛ جایگاه جامعه در فرایند طراحی منظر مورد پرسش قرار گرفته است. در نهایت با الهام از سه رکن جامعۀ مدنی، ابعاد منظر مدنی تبیین شده است.<br />روش پژوهش: پژوهش حاضر، از نوع توصیفی-تحلیلی است و در جمع‌آوری اطلاعات از شیوۀ کتابخانه‌ای بهره گرفته شده است. با استفاده از روش تحلیل‌محتوا، مفاهیم اصلی پژوهش دسته‌بندی شده و با مفاهیم منظر تطبیق یافته است.<br />نتیجه‌گیری: با الهام از سه بعد جامعه مدنی (افکار عمومی، نهاد، جنبش) منظر مدنی به سه ویژگی قابل تطبیق با اصول مدنیت به ترتیب هدف، ساختار و مفهوم تقسیم شده است. با این دیدگاه هدف از منظر مدنی، فعل مدنیت، ساختار، ساخت اجتماعی و معنا، دغدغه‌ها و ایده‌آل‌های مفهومی جامعۀ مدنی است.