بررسی و تحلیل تطبیقی مفهوم محله در نظام سنتی شهرهای ایران با الگوهای مشابه (جایگزین) دوره ی معاصر

Abstract

محلات شهری زیر مجموعه ای از نظام بزرگ شهر می باشند که به دلیل داشتن مقیاس مناسب و توانایی ایجاد اجتماعات منسجم محلی، تسهیل مدیریت شهری، یکپارچگی جامعه و در نهایت راهکاری برای پایداری ساختار شهر امروزی که از اجتماع رو به انحطاط، آلودگی، آشفتگی و تنزل کیفیت زندگی رنج می برد، مورد توجه قرار گرفته اند. بدیهی است توجه به محله به عنوان یک راهکار و ضرورت، هنگامی اثر بخش می باشد که شناخت کافی و درست از مفهوم محله وجود داشته باشد تا در شرایط مختلف زمانی و مکانی، مناسب ترین راهکار اتخاذ شود. توصیفات فوق این سوالات را در ذهن متبادر می کند که آیا شرایط متفاوت زمانی و مکانی بر مفهوم محله تاثیر می گذارد ؟ اگر پاسخ آری است پس مفهوم محله در نظام سنتی شهرهای ایران با الگوهای مشابه شهرسازی معاصر چه تفاوتی دارد و دلایل آن چیست؟ <br /> پاسخگویی به سوالات فوق که هدف این نوشتار است به کمک روش توصیف و تحلیل اطلاعات و داده های اسنادی و کتابخانه ای صورت گرفته و پژوهشی خطی – تحلیلی می باشد. بر اساس آنچه بدست آمده، محله مفهومی کالبدی-اجتماعی است که هدف آن در شهرسازی کهن ایران و الگوهای معاصر جایگزین یکسان بوده و تفاوت در نحوه ی شکل گیری و زمان آن موجب بروز تمایز میان این دو شده است. بدین ترتیب که شکل گیری تدریجی محله در نظام سنتی ایران که با مشارکت ساکنین همراه بوده سبب القای معانی ارزشمند فرهنگی- تاریخی و هویتی به محله می شده که الگوهای از پیش طراحی شده معاصر فاقد این ارزشها بوده و نتیجتا برای دست یابی به آنها تلاش می کنند که این برنامه ریزی و تلاش گاهی موفقیت آمیز بوده و گاه با شکست روبرو شده است.