تأثیرات باغ های تیموری در سمرقند بر باغ های صفوی در اصفهان ( خیابان چهارباغ)

Abstract

در طول تاریخ یکی از زیباترین فعالیت های انسان، آفرینش باغ بوده است. هنر باغ سازی یکی از کهن ترین هنرهای ایرانیان است که دارای سنت های ارزشمند و قدرتی معنوی است. قدم نهادن در باغ های ایرانی، ما را به این اندیشه وا می دارد که چه رمز و رازی در پس ظاهر آراسته ی آن ها نهفته است که بعد از گذشت قرن ها کهنه نمی گردند و همچنان با منظری جذاب، انسان امروز را به سوی خود دعوت می کنند. شکل باغ در ایران از دیرباز تا کنون با طبیعت و میزان آب تناسبی کامل داشته است. اطلاعات درباره باغ های سمرقند به گزارش های کلاویخو و تعدادی مقاله محدود شده است و در حال حاضر اثری از بیشتر باغ های سمرقند و اصفهان دیده نمی شود. بررسی ساختار فیزیکی باغ های سمرقند و اصفهان و تاثیرات باغ های تیموری در سمرقند بر باغ های خیابان چهارباغ اصفهان در دوره صفوی هدف اصلی این مقاله است تا اینکه محتوای این مطالعات، گامی در جهت مطالعات بیشتر در این زمینه باشد. <br /> در این راستا با رویکرد توصیفی- تاریخی، مروری به شناخت عناصر شکل دهنده باغ های دو دوره تیموری و صفوی و شباهت ها و تفاوت ها در این باغ ها با دو دوره زمانی متفاوت پرداخته می شود و در واقع توصیفاتی که درباره باغ های این دوره ها (تیموری – صفوی) شده، بسیار مفصل تر از توصیفاتی است که از باغ های دوره های قبلی شده است و این، کمک بزرگی به شناخت باغ های این دو دوره تاریخی کرده است و به این سؤال که باغ های دوره ی تیموری و به ویژه باغ هایی که تیمور در سمرقند ایجادکرد، تا چه اندازه بر باغ های بعد از خود در دوره صفوی تأثیر داشته است، پاسخ داده می شود. برای بررسی باغ‌های این دو دوره از منابع تاریخی و سفرنامه ها و اسناد و مدارک به جا مانده از آن دوره ها و از نتایج و مطالعات انجام شده توسط پژوهشگران معاصر استفاده شده است و به این نتیجه رسیده که باغ سازی به شیوه صفوی و بالاخص خیابان چهارباغ ریشه در دوران تیموری داشته است.