نقد و بررسی دیدگاه سنت گرایان در مورد سرآغاز هنر خوشنویسی اسلامی

Abstract

سنت گرایان به عنوان اندیشه‌ای نوپا در عرصه‌ی تفکرات مابعدالطبیعی و فلسفی و عرفانی توانسته‌اند جایگاهی در میان اندیشه‌ی امروزمان کسب کنند؛ جایگاهی که سعی دارد تا در باب تمام مظاهر تمدن داد سخن دهد البته جایگاهی که برآمده از سر احساسات است نه از سر تفکر و استدلال.<br /> هنر اسلامی و اقسام مختلف آن نظیر خوشنویسی، معماری، فلزکاری، صنایع دستی، نگارگری و حتی هنرهای نمایشی همچون تعزیه نیز در معرض تفسیر و بررسی سنت گرایان بوده است به طوری که با پیوند هنر با تمدن اسلامیِ برآمده از قلب دین الهی، هنر را تبدیل به مظهری تام از جلوه ی زیبایی الهی می کنند. در این میان خوشنویسی نیز به عنوان یکی از اقسام اصلی هنر اسلامی که به تعبیر سنت گرایان هنر قدسی محسوب می شود، مورد توجه جدی بوده به طوری که سنت گرایانی همچون سید حسین نصر، تیتوس بورکهارت و سنت گرای شهیر معاصر، مارتین لینگز در باب سرآغاز تا سیر تحولات خوشنویسی اسلامی داد سخن داده‌اند.<br /> در این پژوهش تلاش شد تا ضمن بررسی دیدگاه سنت گرایان در خصوص منشاهای خوشنویسی، آنها را در بوته‌ی نقد علمی بسنجیم و در این راه از مستندات تاریخی و همچنین تحلیل سخنان خود سنت گرایان در مورد خوشنویسی و همچنین دیگر مسائل مرتبط با هنر یا متافیزیک هنر کمک گرفته ایم. در میان تمامی عللی که سنت گرایان برای سرمنشا هنر خوشنویسی نقل کردند، هیچ کدام نتوانست از آزمون علمی سربلند بیرون آیند به طوری که همگی را مورد انتقاد قرار دادیم و تمامی پنج منشایی که ایشان برای خوشنویسی اسلامی نقل کرده و مورد بررسی قرار داده اند را رد کردیم. نتیجه ی حاصله از این پژوهش آن است که دیدگاه سنت گرایان در مورد سرآغاز هنر خوشنویسی فاقد وجاهت علمی بوده و نمی تواند ذهن پژوهشگر پرسشگر را اقناع علمی کند.