ارزیابی طرح کارل فریش بر پیکربندی ساختار فضایی بافت قدیمی شهر همدان(با استفاده از تکنیک چیدمان فضا)

Abstract

با روی کارآمدن رضاخان، تفکرات شبه مدرنتیه، شکل گرفت. اجرا خیابان کشی های به عنوان اولین نمودهای شهرسازی مدرنیته، در بافت های شهری اجرا شدو این امر بر نظام محله ای و اجتماعی تاثیرات منفی برجا گذاشت، امری که علاوه برآن، برساختارمندی و سلسله مراتبی شهرنیز آسیب رسانید. در دوره های قبل اگر بازار به عنوان ستون فقرات شهری نقش بازی می کرد، با اجرای شدن طرح های خیابان کشی، بازار به حاشیه، و خیابان به عنوان لبه قدرت مند، جایگزین بازار شد. همدان نیز جز شهرهایی می باشد، که در دوره پهلوی اول، خیابان های بر بافت قدیمی احداث گشت، یعنی از اواخرسال 1310 به بعد با طرح کارل فریش، میدان مرکز شهرو شش خیابان منشعب از آن ونیز کمربندی ها برای دسترسی سریع ، ساخته شد. نوع تحقیق توصیفی – تحلیلی و با استفاده از نقشه محوری شهر در سال های 1297،1332و1393و نرم افزار Depthmap و تکنیک اسپیس سینتکس به تحلیل ساختار و هم پیوندی شهر در دوره قبل و بعد از خیابان کشی ها که مرحله بعد خیابان کشی ها، به دو مرحله احداث شش خیابان منشعب از میدان امام و مرحله دوم یعنی بعد از احداث کمربندی تقسیم می گردد، پرداخته ایم، که طبق نتایج حاصل از ساختار شهر در سه دوره، حاکی از این می باشدکه ، نقشه هم پیوندی شهرقبل خیابان کشی حکایت ساختار مندی و رعایت سلسله مراتب نسبت به خیابان کشی ها دارد، و نیز در این دوره بازار به عنوان هم پیوندترین فضای شهری نقش دارد،ولی بعد از خیابان کشی های مرحله اول، خیابان به عنوان هم پیوندترین فضای شهری، بر بازار غلبه می کند، ولی در مرحله بعد، یعنی با احداث کمربندی ها، میزان هم پیوندی، حتی در خیابان ها هم کاهش یافته، به گونه ای که میزان هم پیوندی خیابان و معابر محله ای تقریبا شبیه هم و معنا ومفهوم هردو یکسان و به معنا دیگر، سبب اختلال هویت خیابان ها و معابر محله ای شد.