سازه آبی لور اندیمشک یادگاری به جا مانده از دوران ایلخانی

Abstract

نیاز انسان در طول تاریخ به ایجاد ارتباط با مناطق مختلف منجر به ساخت راه‌ها شد. همچنین او برای سهولت در امر حمل ‌و نقل و رفت آمد اقدام به ایجاد ابنیه فنی برای راه‌ها کرده که یکی از این ابنیه، پل است. سرزمین حاصلخیز خوزستان که پرآب‌ترین و طولانی‌ترین رودخانه‌های ایران در آن جاری است حکایتی از این موارد دارد در کنار رودخانه‌های پرآب و فراوان، کمی ارتفاع و شیب و مسطح بودن خوزستان امکان کاربری پل‌ها را به موارد دیگر نیز داده که نمونه کاملاً شناخته شده آن مجموعه سازه‌های آبی شوشتر است که در جهان شناخته شده و نسبتاً سالم و پابرجاست. در سال 1390 در راستای تعین حریم محوطه لور و در بررسی سطحی این محوطه بقایای این پل‌بند کشف و بدین منظور محوطه کاملاً بررسی شد تا تمامی آثار متعلق به این مجموع کشف و ثبت شود. ابعاد و اندازه پل ثبت و ضبط و بقایایی از طاق قوس‌های پل به دست آمد و اندازه آنها مشخص شد. اثراتی از راه عبوری مربوط به پل کشف و کانال‌های ارتیاطی، حوضچه‌ها و محل آسیاب آبی نیز کشف شد و در گمانه‌های کنار پل تعدادی قطعه سفال نیز که احتمالاً متعلق به زمان آبادانی پل بوده جمع‌آوری شد تا بتوان به تاریخ نسبی ساخت پل را دست یافت. در انتها با طراحی پل شکل احتمالی آن به دست آمده و با دیگر مجموعه‌های دارای کاربری یکسان مقایسه شد. با توجه به اینکه این اولین گزارش درباره این مجموعه است‌، ما در این پژوهش به دنبال این هدف و پرسش هستیم که به طور دقیق این سازه‌ها به چه منظوری ساخته‌ شده‌اند؟ با توجه به اینکه محوطه لور از اواخر دوره ساسانی تا دوره متأخر اسلامی مسکونی بوده، این پل در کدام دوره ساخته شده است؟ احتمالاً پل به چه شکل بوده است؟ این پل‌بند چگونه ساخته شده است؟ آیا فقط به منظور عبور و مرور ساخته شده یا کاربرد دیگری هم داشته؟ چه عامل احتمالی باعث ریزش پل شده است؟ مصالح پل از چه موادی تشکیل یافته است؟