مطالعه ترامتنی- بیناگفتمانی صحنه کشته شدن نر گاو آسمانی درتصویر سازی روایت گیلگمش

Abstract

حماسه گیلگمش از کهن ترین حماسه های منظوم بشری و از میراث غنی بین النهرین است که حدود دوازده قرن پیش از میلاد مسیح سروده شده ولی تاریخ ثبت آن ر ا بر الواح گلی مکشوف از کتابخانه آشور بانیپال در حدود قرن 6 رقم زده اند .<br /> این منظومه مشتمل بر سه هزار و ششصد مصرع است که به لحاظ ساخت دقیق و زبان شاعرانه و از نظر سبک از شاهکارهای ادبیات حماسی جهان بشمار می آید .<br /> این روایت در دوازده لوحه گلی ثبت شده است و حوادثی را که گیلگمش، پادشاه اوروک در راه حل معمای مرگ از سر می گذراند و سرانجام متوجه تلاش بیهوده اش شده و تسلیم سرنوشت می شود را شرح می دهد. <br /> این الواح گلی در طول تاریخ و در فرهنگ های گوناگون توسط مولفان بسیاری برگردانده شده است وموضوع پژوهش های بسیاری بوده و نظر مولفان و هنرمندان بسیاری را به خود جلب کرده است. <br /> از این میان تألیف احمد شاملو با تصویر سازی مرتضی ممیز و تألیف هانیبال الخاص با تصویر سازی منوچهر صفرزاده در این نوشتار قابل تأمل است. <br /> به عبارتی در این جستار تلاش می شود با انتخاب دو تصویر با موضوعیت صحنه کشته شدن نر گاو آسمانی، از تصویر سازان یاد شده ، به مطالعه بینامتنی و تحلیل بیناگفتمانی بپردازد،<br /> تا با وجود متنی تقریبا مشابه و فرهنگ یکسان تصویرگران ، علل تفاوت و گوناگونی تصاویر و عوامل موثر در بروز این اختلافات را با روش ترامتنیت ژرار ژنت و تحلیل بیناگفتمانی مورد بررسی قرار دهد. <br /> بررسی پیش متن ها بازگو کننده آن است که عوامل فرامتنی چون بافت و پیش متن های فرهنگی و عوامل درون مؤلفی در دریافت های تصویرگران و بازنمود آثارشان موثر بوده و تأثیر پیش متن های فرهنگی- هنری بر تصاویر قابل توجه است.