تأثیر نقوش ساسانی بر روی تصویرسازی نسخ بئاتوس

Abstract

در قرن هشتم میلادی، در اسپانیا راهبی به نام بئاتوس اثری با عنوان «شرحی بر آپوکالیپس» نوشت که معروف به «بئاتوس لیابانا» شد. طی سال‌ها شمار زیادی از این اثر نسخه‌برداری و تصویرسازی و به بئاتوس‌ها مشهور شدند. نسخ بئاتوس از غنای تصویری خارق‌العاده‌ای برخوردار بوده و به لحاظ کیفیت رنگ‌پردازی و نمایش جهان غیر مادی و ماورایی از شاهکارهای هنری محسوب می‌شوند. در بین تصاویر ارایه شده در این نسخ، تعدادی از نقوش متأثر از هنر ساسانی هستند. سؤالات : کدام نقوش ساسانی بر روی تصویرسازی نسخ بئاتوس تأثیر گذاشته‌اند؟ این نقوش از چه طریقی توانسته‌اند به کارگاه‌های هنری اسپانیا راه یابند؟ فرضیه : چهار نقش ساسانی را می‌توان در نسخ بئاتوس مشخص کرد : سیمرغ ساسانی، عقاب در حال شکار غزال، روبان سلطنتی ساسانی، سوارکار تیرانداز برگشته به عقب. در انتقال یا مهاجرت نقوش ساسانی، در قرون اولیه اسلامی، کشورهای مسلمان کرانه دریای مدیترانه بسیار مؤثر بودند؛ کشورهایی همچون مصر، سوریه، اردن و مراکش. مسلمانان در مرزهای روم و در ارتباط مداوم با اسپانیا بودند و این خود به تسهیل دسترسی هنرمندان اسپانیایی به آثار هنری ساسانی، ظروف سیمین، مهرها و پارچه‌های نفیس و یا آثار تقلید شده، کمک می‌کرد. مسلماً هنرمندان غربی در کارگاه‌های خود به طور مستقیم یا غیر مستقیم به این آثار دسترسی داشته یا آنها را دیده بودند. نقش مهم «هیسپانوـ مسلمانان» در انتقال فرهنگ و هنر سرزمین‌های اسلامی و کشورهای مسلمان شده مانند پارس، به اندلس و جنوب اروپا بسیار بارز است. پیشینه تحقیق : در رابطه با این موضوع تاکنون پژوهشی صورت نگرفته است. روش تحقیق بر اساس روش کتابخانه‌ای و مقایسه تطبیقی آثار است.