ساماندهی، از واژه تا عمل؛ قرائت واژه ساماندهی در مداخلات شهری

Abstract

قرائت واژه ساماندهی در زمینة مداخلات شهری دارای تفاسیر متفاوت و گاه متناقض است. از این رو کاربرد این واژه در عناوین طرح¬های شهری با برداشت¬های متفاوتی، در حوزه نظری و اجرایی همراه شده است. کاربرد وسیع واژه ساماندهی در عناوین طرح¬های شهری از یک سو و قلمداد شدن این واژه به عنوان واژه¬ای تخصصی از سوی دیگر، ضرورت تبیین قرائت صحیح از این واژه را مشخص می¬کند. در همین راستا مقاله حاضر حوزه واژگان، اصطلاحات و تعاریف تخصصی و حوزه تجارب موجود در این زمینه را مورد ارزیابی قرار داده است. واژگان، اصطلاحات تخصصی و تعاریف آنها، نقشی مبنایی در انتقال مفاهیم، پیشبرد و گسترش علوم دارد. در زبان فارسی، واژه "ساماندهی"، دارای تعریف مشخصی در زمینه مداخلات شهری نیست. با ارزیابی زبان¬های مطرح غیر بومی (انگلیسی، فرانسه، ایتالیایی) در زمینه مذکور، معادل واژه "ساماندهی" تنها در زبان فرانسه موجود است. با وجود واژه معادل در زبان فرانسه، تجربیات مداخلات شهری این کشور نیز، عملاً با برداشت¬های متفاوت و گاه متناقض همراه شده است. ساماندهی در عرصه قوانین و مقررات داخلی به¬صورت یک عنوان مطرح شده است و منظور از آن، بهبود وضع موجود در جهت ارتقای شرایط مناسب زندگی در محدوده¬های شهری و روستایی است. طرح¬های ساماندهی شهری در عرصه تجارب داخلی و خارجی اصول مشخصی را ملاک عمل قرار نداده و گستره مداخلات با عنوان ساماندهی از رویکرد¬های یکسانی برخوردار نبوده است. به دیگر سخن واژه "ساماندهی" در طرح¬های شهری نه تنها یک اصطلاح کاربردی، بلکه فقط عنوانی خنثی بوده که هیچ¬گونه چارچوب علمی‌ـ اجرایی را در زمینه مداخلات شهری نیز تبیین نمی¬نماید. کاربرد این واژه به تنهایی رویکردی تخصصی را تبیین ننموده و در صورت استفاده، بایستی با واژگان و اصطلاحات تخصصی در زمینه مداخلات شهری همراه شود.