تحلیل نشانه‌شناختی طراحی پسامدرن

Abstract

از اواخر دهه 1960 میلادی، طراحی پیشتاز به سمتی رفته است که آن را پست‌مدرن می‌نامیم. طراحی، معماری و به طور کلی هنر پست‌مدرن (همانند سایر شاکله‌های فرهنگی پست‌مدرن) دارای آنچنان پیچیدگی‌هایی است که تا به امروز ملاک‌های صحیحی برای شناسایی، تفکیک و طبقه‌بندی آثار پست‌مدرن از آثار مدرن وجود ندارد. در این مقاله با تبیین مبانی نظری نشانه‌شناسی به عنوان ابزار نقد، برخی مفاهیم و مؤلفه‌ها استخراج شده، سپس توسط این مؤلفه‌ها، برخی آثار شاخص که توسط طراحان و معماران بنام و داعیه‌دار پست‌مدرنیسم طراحی شده‌اند، مورد بررسی قرار گرفته‌ است. براساس نتایج این پژوهش، نشانه‌های آثار پست‌مدرن نسبت به همتایان مدرن خود تغییراتی بنیادی یافته‌اند که از شاخص‌ترین آنها می‌توان اشاره کرد به اینکه در طرح‌های پست‌مدرن مجدداً از نشانه‌های شمایلی به وفور استفاده می‌شود. آثار پست‌مدرن دلالت‌های ضمنی فراوان دارند و فرایند نشانه‌پردازی و دلالت آنها نامحدود است. به علاوه این طراحی از منش همنشینی و جانشینی استفاده می‌نماید و برای مخاطب ـ به عنوان حلقة اصلی فرایند دلالت ـ امکان تعامل با اثر را فراهم می‌نماید و بالاخره اینکه طرح‌های پست‌مدرن، ادراک احساسی مخاطب را مورد توجه قرار می‌دهد و کارکرد برتر فرایند ارتباطی آثار پست‌مدرن، کارکرد عاطفی است.