مقایسه درک استعاره‌های بدن‌مند و مفاهیم انتزاعی در کودکان فارسی‌زبان دارای اتیسم و همتایان زبانی ‏طبیعی

Abstract

هدف:استعاره‌ ها از طریق همبستگی با تجربۀ بدن‌مند قابل درک هستند و هرگونه نقص در سیستم حسی-حرکتی به فقر تجربیات بدن‌مند و در نتیجه به نقص در درک مفاهیم انتزاعی ازجمله استعاره ‌ها منجر می ‌شوند. درک ضعیف استعاره از مشخصه‌ های اصلی اختلال طیف اتیسم محسوب می ‌شود، با توجه به زبان ‌ویژه بودن استعاره‌ ها و نبود نتایج مشابه در تحقیقات پیشین، لازم است درک استعاره و عوامل مؤثر بر آن در کودکان فارسی ‌زبان دارای اتیسم نیز بررسی شود، لذا هدف این مطالعه بررسی درک استعاره، رابطه بین زبان و درک استعاره و همچنین مسیر درک مؤثرتر استعاره (دیداری، شنیداری) در کودکان فارسی‌زبان دارای اتیسم و مقایسۀ آن با کودکان طبیعی است.روش بررسی:در این پژوهش، 20 کودک دبستانی فارسی‌زبان دارای اتیسم از مدارس اتیسم شهر تهران (پیک هنر، بشارت و پیامبر اعظم) انتخاب شدند (با سن تقویمی 7 تا 11 سال) و بعد از اجرای آزمون رشد زبان فارسی نیلی‌پور و همکاران (1401)، 11 کودک که سطح زبانی آن ها 5 تا 6 سال بود، انتخاب شدند و با 11 کودک طبیعی همتای زبانی از نظر درک استعاره ‌های دیداری و شنیداری مورد مقایسه قرار داده شدند. برای بررسی درک استعاره‌های بدن‌مند در زبان فارسی آزمون سلطانی و همکاران (1400) و برای بررسی سطح زبانی کودکان دارای اتیسم و همتای سنی آن ها از آزمون رشد زبان فارسی نیلی‌پور و همکاران (1401) استفاده شد.یافته‌ ها:نتایج نشان داد مقایسۀ درک استعاره بین دو گروه نشان داد در هر سه مورد یعنی امتیاز درک استعاره دیداری، امتیاز درک استعاره شنیداری و امتیاز درک کلی استعاره ‌ها بین دو گروه کودکان دارای اتیسم و همتایان زبانی آن ها تفاوت معنادار وجود دارد. در هر دو گروه میانگین درک استعاره‌ های دیداری کمتر از استعاره‌های شنیداری است. در کودکان دارای اتیسم در هیچ مورد غیر از تکالیف مربوط به تمییز شنیداری، صرف و درک نحوی، میان زبان و درک استعاره همبستگی معناداری وجود ندارد.نتیجه ‌گیری:بنابراین کودکان دارای اتیسم فارسی‌ زبان در هر دو کانال دیداری و شنیداری استعاره، ضعیف هستند و نیاز به توجه، بررسی و درمان دارند و توجه به عوامل مرتبط به آن مانند توانایی ‌های ارتباطی و زبانی می‌تواند در طراحی درمان آن ها سودمند باشد.