ارزیابی ریسک‌های توسعه فناوری تجهیزات صنعت نفت و گاز (نمونه‌ مته‌های حفاری)

Abstract

بومی‌سازی فناوری‌های پیشرفته و راهبردی صنعت نفت و گاز، یکی از اولویت‌های کلیدی صنعت نفت کشور در طول یک دهه اخیر بوده است. ازآنجایی‌که هزینه‌ توسعه فناوری در بخش تجهیزات صنعت نفت بسیار زیاد است، شناسایی انواع ریسک‌های موجود در این پروژه‌ها، کمک زیادی به سرمایه‌گذاران و توسعه‌دهندگان فناوری در این حوزه می‌کند. این پژوهش تلاش دارد تا به این سؤال اساسی پاسخ دهد که ریسک‌های توسعه فناوری تجهیزات در صنعت نفت و گاز با تأکید بر مته‌های حفاری چه هستند. برای پاسخ به این سؤال کلیدی، از طریق مرور ادبیات و مصاحبه با متخصصان و صاحب‌نظران در حوزه توسعه فناوری مته‌های حفاری، 38 ریسک، شناسایی و در پنج بعد ریسک‌های نهادی و قانونی، فناورانه، بازار، مالی و عملیاتی طبقه‌بندی شدند. به‌منظور ارزیابی این ریسک‌ها از روش تجزیه‌‌‌تحلیل عوامل شکست و آثار آن (FMEA) استفاده شد و بر اساس سه شاخص شدت تأثیرگذاری، احتمال وقوع و احتمال شناسایی، اولویت هر یک از ریسک‌ها احصاء شد. از میان آنها پنج ریسک به‌عنوان ریسک‌های با عدد اولویت ریسک بالاتر ارزیابی شد. لزوم ارائه ضمانت‌نامه‌های با مبالغ زیاد، عدم موافقت شرکت‌های بهره‌بردار با تست آزمایشی محصول داخلی و تغییرات شاخص‌های اقتصاد کلان، از مهم‌ترین ریسک‌های شناسایی‌‌شده بودند. ارائه تسهیلات مناسب به‌منظور صدور ضمانت‌نامه برای شرکت‌های توسعه‌دهنده مته‌های حفاری و ایجاد محیط‌های واقعی برای تست نمونه‌های اولیه و محصولات نهایی، از مهم‌ترین پیشنهادها به سیاستگذاران هستند. همچنین حصول اطمینان از حداقل تقاضای شرکت‌های بهره‌بردار پیش از ورود به فرایند بومی‌سازی و دقت در انتخاب شریک خارجی بر اساس توان تخصصی، اهداف و سابقه قبلی آن، از مهم‌ترین پیشنهادها به مدیران شرکت‌های توسعه‌دهنده مته‌های حفاری‌اند.