شورای امنیت و امکان نقش‌آفرینی در روند شکل‌گیری قواعد حقوق بین‌الملل عرفی

Abstract

به‌مانند قطعنامه‌های مجمع عمومی سازمان ملل متحد و دیگر نهاد‌های بین‌المللی که می‌توانند مبیّن رویه دولت‌ها و اعتقاد حقوقی آنان در خصوص موضوعات مطروح باشند، اعمال شورای امنیت نیز می‌تواند به همین نحو نقش‌آفرین باشد؛ امری که به‌زعم برخی، ظاهراً در گزارش‌های گزارشگر ویژه کمیسیون حقوق بین‌الملل، پروفسور <em>مایکل وود</em> در رابطه با شکل‌گیری و شناسایی حقوق بین الملل عرفی، مغفول مانده است. باید توجه داشت در عرصه موضوع شکل‌گیری حقوق بین‌الملل عرفی، از دو جهت به عملکرد سازمان‌های بین‌المللی توجه می‌شود و از این حیث، تفاوتی میان ارگان‌های دولت‌محور سازمان وجود ندارد. از یک‌سو سازمان‌های بین‌المللی یکی از تابعان فعال حقوق بین‌الملل محسوب می‌شوند و اعمالشان در روند ساخت و پرداخت عرف ـ در کنار رویه دولت‌ها ـ مورد توجه قرار می‌گیرد و از سوی دیگر، برخورداری سازمان‌های بین‌المللی از شخصیت حقوقی جدا از اعضا، منافاتی با احراز رویه مستقل کشورهای عضو نخواهد داشت. بدین‌ ترتیب از نقطه‌نظر ملاحظه اخیر، قطعنامه‌های سازمان‌های بین‌المللی، ظرفیتی مناسب به‌منظور ارزیابی رویکرد دولت‌ها در موضوعات مورد بحث دارد و مبیّن و منعکس‌کننده اعتقاد حقوقی آن‌هاست. در این بین، اقدامات شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز به‌عنوان مهم‌ترین ارگان اجرایی دولت‌محور سازمان ملل متحد، بدون تردید، عمل سازمان محسوب می‌شود و می‌تواند در فرایند شکل‌گیری حقوق بین‌الملل عرفی نقش‌آفرینی کند.