بررسی رویکردهای عینی و ذهنی پیش‌بینی خطر در تحقق قصد قتل تبعی

Abstract

در تبیین قصد قتل تبعی دو رویکرد وجود دارد. عین‌گرایان ملاک را بر تفسیر جامعه از خطرناکی فعل می‌گذارند؛ در مقابل ذهن‌گرایان در قصد قتل تبعی هم‌چنان بر احوالات ذهنی متهم (فارغ از قصد او) تأکید دارند. فقه امامیه به رغم استفاده از دیدگاه عینی، به ذکر مصادیق بسنده کرده و ملاک مشخصی را برای طبقه‌بندی این نوع افعال به دست نداده است. قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 بر این ابهام افزوده و در ماده‌ی 144 مشخصاً بیان نکرده است که «علم مرتکب به تحقق نتیجه» در جرایم مقید، با چه شرایطی مشمول ماده‌ی 144 و به تبع، مشمول بند الف ماده‌ی 290 قرار می‌گیرد؛ و نیز با جمع چه شرایطی علم مرتکب به وقوع نتیجه مشمول بند ب این ماده خواهد بود. <br />تحقیق حاضر به چگونگی تبیین قصد قتل تبعی در حقوق کامن‌لای انگلیس به مثابه یک نظام عینی پرداخته و شرایط تحقق هر یک از مواد مذکور را با استفاده از معیارهای عینی مشخص کرده است. در همین زمینه چگونگی تبیین قصد قتل تبعی در یک نظام ذهنی هم‌چون آلمان که از معیارهای عینی و جامعوی استفاده نمی‌کند، را مورد نظر قرار می‌دهد.