نقش‌آفرینیِ شهروندان در فرایند تحقیقات مقدماتی

Abstract

ابتکار قانون‌گذار ایران در تبصره‌ی یک ماده‌ی 45 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 که برخی اختیارات ضابطان شامل حفظ صحنه‌ی جرم و دستگیری مرتکب را به شهروندان اعطاء نموده است، رویکرد نوینی از مفهوم مشارکت انتظامی شهروندان ارائه می‌دهد. یافته‏های این پژوهش حاکی از آن است که به رغم مشارکت فیزیکی شهروندان در انجام عملیات‏های انتظامی هم‌چون حفظ صحنه‌ی جرم و بازداشت مجرم، عملاً نمی‌توان این افراد را ضابط دادگستری تلقی نمود. البته بهره‌مند شدن شهروندان از این اختیارات، تأثیر وافری در رشد و انسجام نظم عمومی خواهد داشت؛ مشروط بر این که در چارچوب قانونی تحقق یابد؛ و در غیر این صورت، موجب بی نظمی و دخالت ناروا در حریم خصوصی افراد شده و مسؤولیت کیفری و مدنی شهروندان مداخله‌گر را در پی دارد.