شناسایی شته‌های گندم وکفشدوزک‌های شکارگر آن‌ها و بررسی کارایی و تغییرات جمعیت فراوان‌ترین گونه کفشدوزک در استان کردستان

Abstract

گندم به ­عنوان مهمترین محصول کشاورزی استان کردستان دارای آفات متعددی است که از جمله این عوامل خسارت­زا، شته ­ها می ­باشند. کفشدوزک ­ها در کنترل شته ­ها نقش اساسی دارند. در این تحقیق ضمن شناسایی شته ­های گندم و کفشدوزک­ های شکارگر آن ­ها، تغییرات جمعیت و کارایی فراوان­ترین گونه کفشدوزک طی سال­ های 1380 - 1382 بررسی شد. بدین منظور، سه مزرعه گندم آبی در مناطق دهگلان و کامیاران و یک مزرعه دیم در مریوان انتخاب و با نمونه ­برداری هفتگی از مزرعه، بوته ­ها به آزمایشگاه منتقل و فراوانی گونه ­های شته و تغییرات جمعیت آن در هر منطقه مشخص گردید. همچنین با روش تور زدن در اقطار مزارع، اقدام به نمونه ­برداری هفتگی از کفشدوزک­ های مزارع گندم شد و در نهایت ضمن شناسایی گونه­ های کفشدوزک، فراوانی و تغییرات جمعیت آن­ها مشخص گردید. بر اساس نتایج، 7 گونه شته شناسایی گردید کهF. <em>Sitobion avenae</em> و Rond. <em>Schizaphis graminum</em> به ترتیب با 5/66 و30 درصد، بیشترین فراوانی جمعیت را دارا بودند. همچنین 6 گـونه کفشدوزک شکارگـر شناسایی شد که گونه­ های <em>Hippodamia variegata</em> Goeze و .<em>Coccinella septempunctata </em>L به ترتیب با 60 و 37 درصد دارای انبوهی بیشتری بودند. نتایج حاصل از بررسی میزان کارایی کفشدوزک غالب مزارع گندم استان در کاهش جمعیت شته ­های گندم نشان داد که کفشدوزک <em>H. variegata</em> به ­عنوان کفشدوزک غالب مزارع گندم استان، قادر به کاهش معنی ­دار جمعیت شته ­ها می ­باشد، اما با توجه به تکثیر و تولیدمثل بسیار سریع شته­ ها، در صورت عدم حضور سایر دشمنان ­طبیعی، جمعیت این آفت به ­سرعت بالا رفته و طغیان خواهد نمود و لذا کنترل شته ­های گندم مستلزم حضور و فعالیت مجموعه دشمنان ­طبیعی آن می­ باشد.