ضرورت اصل اطاعت ‌پذیری سرباز در پرتو آیات و روایات

Abstract

عقل آدمی با درک مصلحت و مفسده موجود در مقولۀ اطاعت و فرمان‌ برداری و نیز سرپیچی و نافرمانی، حکم به حُسن اطاعت و قبح نافرمانی می‏کند؛ حکمی که از نظر شرع نیز معتبر است، زیرا مقولۀ اطاعت از هر صاحب حق اطاعت مشروع از مستقلات عقلیه است و اوامر و نواهی شرع نیز در این رابطه، ارشاد به حکم عقل است. رعایت اصل اطاعت‌ پذیری و فرمان‌ برداری سرباز از دستورات فرماندهی از اصول مهم نظامی است که در آیات و روایات به اهمیت و اهتمام نسبت به آن اشاره شده است و آئین‌ نامه انضباطی نیروهای مسلح نیز آن را یکی از اصول شرافت سربازی دانسته است. پیروزی و موفقیت ‌‌مسلمانان در برخی از جنگ‌های صدر اسلام مانند غزوه حمراء‌ الاسد مرهون رعایت این اصل و شکست آنان در برخی از جنگ‌ها مانند جنگ اُحد مرهون عدم رعایت این اصل مهم بوده است. به طور اساسی ‌مهم‌ترین موضوع نیروهای مسلح در راستای اجرای این اصل که از اصول ضروری و بنیادین نظامی است خلاصه می‌شود که تخلف از آن گاه ضربه‌های سنگین و جبران‌ ناپذیری را به دنبال دارد. در این نوشتار به بررسی اهمیت و ضرورت و جایگاه این اصل در آموزه‌های دینی در پرتو آیات قرآن کریم و روایات اهل بیت (علیهم السلام) پرداخته شده است و نتایج حاصل از این پژوهش بیان‌گر آن است که این اصل عقلایی مشروع، مبنای بسیاری از اصول نظامی است.