اثر انواع بیوچار غنی شده و باکتری‌های حل‌کننده فسفات بر فعالیت فسفاتازی و فراهمی فسفر خاک و رشد گندم در خاک شور اطراف دریاچه ارومیه

Abstract

<strong>شوری خاک به­طور منفی بر رشد و عملکرد گیاه تأثیر می­گذارد. با این وجود، پیش بینی می­شود که باکتری­های ریزوسفری محرک رشد گیاه (PGPRs) و استفاده از بقایای گیاهی به­صورت بیوچار رشد و توسعه گیاه در شرایط تنش­زا را تسهیل کند. بدین منظور برای ارزیابی تأثیر انواع بیوچار غنی شده و باکتری­های حل­کننده فسفات­ (PSB) بومی خاک­های شور اطراف دریاچه ارومیه بر فراهمی فسفر این خاک­ها، آزمایش فاکتوریل گلدانی در قالب طرح کامل تصادفی با دو نوع خاک شور (15=EC) و غیر شور (2 =EC) و انواع بیوچار غنی شده با اسیدفسفریک- سنگ فسفات (BC-H₃PO₄-RP)، اسیدکلریدریک-سنگ فسفات (BC-HCl-RP) ، سنگ فسفات - باکتری­های حل­کننده فسفات (BC-RP-PSB) و مصرف همزمان بیوچار- سنگ فسفات (BC-RP)، بیوچار – باکتری­های حل کننده فسفات (BC-PSB)، بیوچار معمولی (BC) و کود فسفاته (TSP) اجرا شد. پس از برداشت گیاه، وزن ماده خشک و غلظت فسفر گیاه، برخی ویژگی­های شیمیایی نظیر pH، قابلیت هدایت الکتریکی، فسفر اولسن و فعالیت فسفاتاز خاک­ها اندازه­گیری شد. در هر دو خاک، بیشترین عملکرد و فسفر گیاه در تیمارهای BC-H₃PO₄-RP ، BC-HCl-RP و BC-RP-PSB بدست آمد. بیشترین فعالیت فسفاتاز قلیایی در تیمار BC-RP-PSB و فسفاتاز اسیدی در تیمارهای BC-H₃PO₄-RPو BC-HCl-RPاندازه­گیری شد. برخلاف EC، تیمارهای آزمایش pH خاک­ها را بطور معنی­داری کاهش دادند. به­طوری­که تیمار BC-H₃PO₄-RP به اندازه 1/1 واحد pH خاک S2 و 6/0 واحد pH خاک S1 و تیمار BC-HCl-RP 56/0 واحد pH خاک S1 و 16/1 واحد pH خاک S2 را کاهش دادند. غلظت فسفر اولسن در تیمار BC-H₃PO₄-RP و BC-HCl-RP برای خاک S1 به­ترتیب 7/58 و41 میلی­گرم در کیلوگرم برای خاک S2 4/67 و 6/38 میلی­گرم در کیلوگرم خاک بود. نکته جالب توجه اینکه، در هر دو خاک، غلظت فسفر اولسن در تیمارهای بیوچارهای غنی شده بویژه بیوچار غنی­شده با خاک فسفات و باکتری­های حل کننده فسفات (BC-RP-PSB) نسبت به تیمار TSP بیشتر بود.این نتایج دور از انتظار بود بدین منظور پیشنهاد می­گردد برای مقایسه بهتر این کود با TSP و نیل به نتایج کاربردی­تر، تحقیقات تکمیلی و مطالعات مزرعه­ای طولانی مدت بیشتری انجام پذیرد.</strong>