مهارت‌های ارتباطی در سیرۀ رضوی با التزام عملی به باورهای اسلامی

Abstract

امام‎ رضا (علیه‎السلام) در مدت کوتاه سه سال ولایتعهدی، شبکۀ وسیعی از ارتباطات را بر اساس فرهنگ امامت و ولایت بنا نهادند. حضرت به‌عنوان حجت خدا بر اهل زمین، از تمامی روش‌های مؤثر ارتباطی برای ابلاغ پیام الهی و هدایت بندگان بهره گرفتند تا دیگران را به دین الهی دعوت و افراد را به پیروی نظری و عملی از دستورهای الهی ملزم کنند. این پژوهش نقش این مهارت‌های ارتباطی را با التزام عملی به آموزه‌ها و باورهای اسلامی در بین کارکنان دانشگاه سیستان و بلوچستان بررسی کرده است. در این راستا، یک فرضیۀ کلی و ده فرضیۀ جزئی شکل‌گرفته است که رابطه بین مهارت‌های ارتباطی بر مبنای سیره رضوی (هم‌زبانی با مردم، همدلی با مردم، توجه به‌حق و حقوق مردم، نفوذ بر مخاطب به‌وسیله علم و دانش، بازخورد نفوذ در دیگران، نقش بافت و زمینه در ارتباط با مردم، مبارزه با شرک، انحراف و خرافه، مبارزه با تفکر ماکیاولیست، اجتناب از تقیّد، خودگشودگی) را با متغیر التزام عملی به باورهای اسلامی بررسی می‌کند. برای سنجش متغیرهای پژوهش، از پرسش‌نامه محقق‎ساخته استفاده و روایی و پایایی آن بررسی و تأیید شده است. پرسش‌نامۀ مهارت‌های ارتباطی بر اساس الگوی «علم‎الهدی و شریفی» (1394) تهیه و برای پرسش‌نامه التزام عملی به اعتقادات اسلامی از الگوی «نویدی» (1376) استفاده ‌شده است. تمامی فرضیه‎ها تأیید و پذیرش شده‌اند و این نشان‌دهندۀ آن است که مهارت‌های ارتباطی مبتنی بر سیرۀ رضوی، با التزام عملی به اعتقادات اسلامی رابطۀ معنادار، مثبت و سازنده دارد و هر چه فرد نسبت به اعتقادات اسلامی التزام بیشتری داشته باشد، دارای مهارت‌های ارتباطی بیشتری ـ از نوع همدلی و هم‌زبانی و... ـ با دیگران است.