برآورد شوری خاک با استفاده از داده‌های دورسنجی و آمار مکانی در منطقه سبزوار

Abstract

شوری خاک یکی از عوامل محدودکننده رشد گیاهان و تخریب اراضی است. شناخت تغییرات مکانی و زمانی آن تأثیر به‌سزایی در مطالعات خاک‌شناسی، ژئومورفولوژی و هیدرولوژی دارد. برآورد شوری خاک با استفاده از داده‌های دورسنجی و آمار مکانی امکان تفکیک پارامترها را با دقت بالاتر فراهم نموده و شاخص‌ها با ضریب اطمینان بیشتری خود را نشان می‌دهند. هدف از این پژوهش، کاربردی ساختن و دسترسی به پایگاه‌های دور یا بیرون از دسترس شوری خاک در مناطق خشک و نیمه‌خشک با استفاده از تکنیک‌های سنجش‌ازدور است. منطقه سبزوار در غرب استان خراسان‌رضوی از لحاظ شرایط اقلیمی، خشک و نیمه‌خشک است و مسئله شور شدن خاک‌ها و تسریع روند آن در سال‌های اخیر یکی از چالش‌های اساسی این منطقه است؛ لذا شناخت شوری در این شرایط از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این پژوهش، 48 نمونه خاک منطبق با نقشه واحد کاری (ژئومورفولوژی) از منطقه برداشت شد، سپس به بررسی رابطه همبستگی بین مقادیر هدایت الکتریکی(EC) با متغیرهای بدست آمده از تصاویر ماهواره‌ای لندست شامل شاخص‌های شوری، شاخص‌های پوشش گیاه، شاخص روشنایی، باندهای تصویرسازهای TM,ETM+,OLI، شاخص مؤلفه‌های اصلی و شاخص انتقال طیفی، اقدام گردید. در محیط spss روش رگرسیون چند متغیره در قالب 5 روش رگرسیونی، رگرسیون چندگانه گام‌به‌گام، رگرسیون چندگانه پس حذف رو، رگرسیون چندگانه پیشرو، رگرسیون چندگانه وارد شونده، رگرسیون چندگانه عزل انجام گرفت. در محیط GIS10.2.2 ARC با استفاده از مدل‌های آمارمکانی، شاخص موران و خوشه‌بندی حداقل – حداکثر به بررسی رابطه همبستگی آن‌ها پرداخته شد. همبسته‌ترین متغیرها با محاسبه عامل تورم واریانس و ضریب پیرسون مشخص شدند. نتایج نشان می‌دهد الگوی همبستگی فضایی مثبت و مدل‌ها از ضریب همبستگی مناسبی برخوردارند. در این پژوهش روش‌های دورسنجی و مدل‌های پیش‌بینی کننده، توانایی مناسبی برای تخمین شوری سطحی خاک نشان دادند.