تعیین رطوبت بحرانی برخی خاک‌های آبگریز استان گیلان

Abstract

<strong><span lang="FA" dir="RTL">آبگریزی یکی از ویژگی­های خاک با تغییرات فصلی یا کوتاه­مدت است که نفوذ آب در خاک را کاهش داده و یا از آن جلوگیری می­کند. آبگریزی وابسته به رطوبت خاک است و در خاک</span><span>­</span><span lang="FA" dir="RTL">های خشک بیشترین شدت را پیدا می­کند. این مطالعه با هدف بررسی تغییرات آبگریزی و تعیین رطوبت بحرانی خاک</span><span>­</span><span lang="FA" dir="RTL">ها در 10 منطقه جنگلی استان گیلان تحت پوشش­های گیاهی مختلف از قبیل کاج تدا، توسکا، لرگ، گیاه آقطی، شمشاد، انجیلی، بلوط، راش، افرا و چمن پراکنده انجام شد. خاک­ها در دو فصل پاییز و تابستان از عمق 5-0 سانتی­متر نمونه­برداری شدند. برای بررسی آبگریزی واقعی از آزمون زمان نفوذ قطره آب (</span><span>WDPT</span><span lang="FA" dir="RTL">) در رطوبت مزرعه و آبگریزی بالقوه پس از خشک کردن نمونه­های دست­نخورده در دمای 25 درجه سانتیگراد انجام شد. آبگریزی واقعی فقط در تابستان در مناطق جنگلی انداره­گیری گردید. گستره وسیعی از کلاس­های آبگریزی خاک (خاک­های آبدوست تا بینهایت آبگریز) در مناطق مورد مطالعه مشاهده شدند. نتایج نشان داد که در مناطقی که بافت شنی دارند شدت آبگریزی بیشتر می­باشد. در این پژوهش همبستگی مثبتی بین </span><em><span>Log WDPT</span></em><span lang="FA" dir="RTL"> با مقدار ماده آلی و درصد شن خاک (با </span><span>r</span><span lang="FA" dir="RTL"> به­ترتیب 42_/0 و 27_/0) تعیین شد. همبستگی </span><em><span>Log WDPT</span></em><span lang="FA" dir="RTL">با درصد رس خاک منفی ( با 35_/0- = </span><span>r</span><span lang="FA" dir="RTL">) و رابطه­ای بین </span><em><span>Log WDPT</span></em><span lang="FA" dir="RTL"> و </span><span>pH</span><span lang="FA" dir="RTL"> به دست نیامد. محدوده رطوبتی که خاک­ها آبگریز می­شوند ( رطوبت بحرانی) برای هر یک از مناطق متفاوت و تابعی از ویژگی­های خاک بود. محدوده رطوبت بحرانی در خاک­های شنی در عمق 5-0 سانتی­متر بین 7_/6-4 درصد، در خاک­های لوم رس سیلتی و لوم سیلتی بین 8_/15-1_/10 درصد و در خاک­های لوم سیلتی و لوم رسی با میانگین ماده آلی بالا (6_/14-2_/11 درصد) بین 3_/21-4_/13 درصد ارزیابی شد. نتایج نشان می­دهند که ماده آلی و بافت خاک بر مقدار رطوبت بحرانی خاک تأثیر دارند. </span></strong>