مدیریت(شناسایی و اولویت‌بندی) ژئومورفوسایت‌ها با استفاده از مدل‌های Entropy و Saw، مطالعه موردی: ژئومورفوسایت‌های شهرستان سردشت

Abstract

در این پژوهش، با یک نگرش مدیریتی و سیستمی به شناسایی، بررسی و اولویت­بندی ژئومورفوسایت­های شهرستان سردشت پرداخته‌شده است. روش کار بر مبنای مطالعات تئوریک، میدانی و به‌کارگیری مدل­های تصمیم­گیری چند شاخصه(MADAM) و به‌صورت موردی روش­های Saw و Entropy و نیز ابزارهای تحقیقی نقشه و GPS باهدف تجزیه‌وتحلیل بوده است. برای نیل به هدف، پنج ژئوسایت(گزینه) شناسایی و با چهار معیار و شاخص تأثیرگذار شامل جذابیت بصری سایت، دسترسی و میزان برخورداری، آمادگی برای توسعه زیرساخت‌ها و تعداد جاذبه­های گردشگری بر اساس آنتروپی و نیز آنتروپی تعدیل‌شده مورد ارزیابی قرار گرفتند. به‌عنوان نتیجه، خروجی حاصل از وزن دهی شاخص­ها در هر دو روش یکسان حاصل گردید که دال بر دقت مطالعاتی است. در مرحله بعد با نتایج موجود و بر اساس روش Saw، اولویت­بندی ژئومورفوسایت­ها به ترتیب شامل A1(آبشار شلماش)،A2(سایت چشمه گراوان)،A4(سایت بیوران)، A5(سایت رودخانه زاب) و A3(سایت دشت وزنه) برآورد گردیدند. واکاوی مسئله که به‌نوعی نتیجه اصلی پژوهش محسوب می­شود، بیانگر نقش اصلی شاخص­های طبیعی موردبررسی همچون جذابیت بصری( منحصربه‌فرد بودن) و نیز تعدد جاذبه­های گردشگری در پیرامون هر ژئوسایت همراه با نقش شاخص­های مدیریتی و انسانی همچون فضا و آمادگی ژئوسایت­ها و دسترسی به‌صورت ترکیبی در انتخاب ژئوسایت­های برتر است. در تأیید این مسئله می­توان به ژئوسایت دشت وزنه به‌صورت مقایسه­ای با دیگر ژئوسایت­ها اشاره کرد که معیار عدم دسترسی مناسب و عدم میزان برخورداری از امکانات حداقلی باعث شده است که در اولویت آخر قرار گیرد. پس می­توان به‌عنوان نتیجه نهایی اشاره کرد که روش­های موردمطالعه در این پژوهش به‌صورت تلفیقی در توان­سنجی و شناسایی نقاط ضعف و قوت و نهایتاً مدیریت ژئومورفوسایت­ها باهدف ایجاد ژئوتوریسم موفق پایدار و نیز توسعه پایدار مناطق به‌ویژه توانمند ولی محروم بسیار مؤثر هستند. به‌عنوان نمونه در مورد مدیریت ژئومورفوتوریسم سردشت مشخص گردید که پتانسیل­های ژئومورفوتوریسمی متعددی وجود دارد که به‌ویژه با توجه به مرزی بودن و وجود توریسم بازار، در صورت بالا بردن شاخص­های مدیریتی همچون توسعه و بهبود راه‌های ارتباطی و دسترسی و نیز ایجاد فضا در سطح ژئوسایت­ها، یک تحول در جریان ژئومورفوتوریسم و پایداری محیطی و نیز توسعه پایدار منطقه ایجاد می­گردد.