شاخص‌های پسماند همدماهای جذب- واجذب پتاسیم در برخی خاک‌های آذربایجان شرقی

Abstract

<strong>تثبیت پتاسیم در خاک منجر به پدیده پسماند در همدماهای جذب-واجذب پتاسیم می­شود. لذا، با محاسبه شاخص­های کمی این پدیده می­توان شاخصی که بیشترین همبستگی را با میزان تثبیت پتاسیم نشان می­دهد، به­عنوان مناسبترین شاخص معرفی کرد. بدین منظور، 12 نمونه خاک با کانی‌شناسی رس مختلف از دشت تبریز و اطراف مرند جمع‌آوری گردید. سپس میزان تثبیت پتاسیم با استفاده از غلظت‌های 250 و 2500 میلی‌گرم پتاسیم بر کیلوگرم خاک مورد اندازه‌گیری قرار گرفت. آزمایش‌های مربوط به همدمای جذب با اعمال 10 غلظت‌ اولیه 5 تا 250 میلی‌گرم پتاسیم بر لیتر انجام گرفت و همدمای جذب پتاسیم به‌دست ‌آمد. واجذب پتاسیم در غلظت اولیه 250 میلی‌گرم پتاسیم بر لیتر با استفاده از محلول زمینه (01/0 مولار کلرید کلسیم) و طی 10 مرحله انجام گرفت. نتایج نشان داد که میزان تثبیت پتاسیم با افزایش غلظت پتاسیم عصاره اشباع و میزان پتاسیم تبادلی خاک­ها به شدت کاهش یافت. معادله فروندلیچ برازش خیلی خوبی را به هر دو شاخه جذب و واجذب همدما­ها نشان داد. شاخص‌های مختلف پسماند همبستگی­های معنی­داری را با مقادیر درصد تثبیت پتاسیم به ازاء یک درصد رس نشان دادند. همچنین، با کنار گذاشتن خاک­های با مقادیر بزرگ شاخص پسماند، همبستگی­های معنی­داری بین مقادیر شاخص‌های پسماند و درصد تثبیت پتاسیم حاصل شد. بیشترین همبستگی با استفاده از شاخص بر مبنای توانβ معادله فروندلیچ به­دست آمد. </strong>