ارزیابی اثر پایداری مقیاس در بهینه‌سازی مدیریت نمونه‌برداری برخی از ویژگی‌های خاک‌های شالیزاری

Abstract

<strong>الگوی نمونه­برداری، تعداد نمونه، و فاصله نمونه­ها نقش بسیار مهمی در کیفیت نقشه متغیرهای محیطی دارد. این تحقیق با هدف بهینه سازی مدیریت نمونه­برداری ( تعداد، فاصله و الگوی نمونه­برداری) با استفاده از تلفیق پایداری مقیاس، تغییرپذیری و موازنه واریانس تخمین-هزینه اندازه­گیری انجام شد. ویژگی­های خاک مطالعه شده عبارت از نیتروژن­کل، فسفر و پتاسیم قابل استفاده دراراضی شالیزاری استان گیلان بودند. برای این منظور چهار مقیاس متفاوت نمونه­برداری در یک محدوده 306 ‌هکتار از اراضی شالیزاری در نظر گرفته شد. مقیاس اول شامل 357 نمونه از شبکه­ای با ابعاد 50×100 متر‌، مقیاس دوم شامل 127 نمونه از شبکه­ای با ابعاد 100×200 متر‌، مقیاس سوم شامل 74 نمونه از شبکه­ای با ابعاد 200×400 متر‌ و مقیاس چهارم شامل 43 نمونه از شبکه­ای با ابعاد 400×800 متر ‌بود. اندازه وابستگی مکانی و پایداری مقیاس به ترتیب با استفاده از تغییرنما و پارامتر ((هارست)) ارزیابی گردید. راهبرد موازنه واریانس تخمین- هزینه در ویژگی­های خاک که دارای خودتشابهی و پایداری مقیاس بودند؛ از نظر اقتصاد اندازه­گیری مؤثر بود. تعداد و فاصله بهینه برای فسفر و پتاسیم قابل استفاده که در ناحیه مطالعه شده خود تشابهی نشان دادند، به تعداد 240 نمونه با الگوی نمونه­برداری مستطیل شکل با ابعاد 75×150متر در راستای 44 درجه شمالی-غربی ناحیه مطالعه شده به دست آمد، اما برای ویژگی­هایی که با تبدیل مقیاس غیریکنواختی و ناپایداری مقیاس نشان دادند و ساختار مکانی آنها از نظامدار به تصادفی تبدیل گردید (مانند نیتروژن کل در ناحیه مطالعه شده) موازنه واریانس تخمین-هزینه اندازه­گیری کارا به نظر نمی­رسد.</strong>