شواهدی از کانی‌سازی احتمالی مس-طلا پورفیری در محدوده نامق، شمال خاوری کاشمر: زمین‌شناسی، دگرسانی، کانی‌سازی، ژئوشیمی و مطالعه سیالات درگیر

Abstract

منطقه نامق در شمال خاوری کاشمر، استان خراسان رضوی، و در مرکز کمربند ماگمایی خواف-کاشمر- بردسکن واقع شده است. زمین-شناسی منطقه پوشیده از سنگهای آتشفشانی ائوسن با ترکیب آندزیت تا ریولیت است که مورد نفوذ توده‌های نیمه عمیق با ترکیب مونزونیت، مونزودیوریت و دیوریت قرار گرفته‌اند. دگرسانی وسیعی کلیه واحدها را تحت تاثیر قرار داده است و شامل سیلیسی- سرسیتیک، آرژیلیک متوسط و پروپلیتیک می‌باشد. کانی‌سازی به شکل رگچه‌ای و افشان تشکیل شده و شامل کانیهای اولیه کالکوپیریت، پیریت، مگنتیت و طلا و کانیهای ثانویه گوتیت، هماتیت، مالاکیت و آزوریت است. آنومالی بالای مس تا بیش از یک درصد و طلا تا 12 گرم در تن در دگرسانی سیلیسی- سرسیتیک شدید دیده می‌شود. برمبنای مطالعه سیالات درگیر، دمای تشکیل کانی‌سازی بین 404 تا 551 درجه سانتیگراد بوده و از محلولی محتوی نمکهای NaCl و CaCl2 با درجه شوری بین 15 تا 23 درصد وزنی بوجود آمده است. کاهش دما و غلظت HCl در حین پدیده جوشش و کاهش دما بر اثر اختلاط سیال ماگمایی و متئوریتی مهمترین عامل تشکیل کانی‌سازی بوده است. شواهد موقعیت تکتونیکی، سنگ‌شناسی، گسترش و نوع دگرسانی ها، شکل و رخنمون کم کانی‌سازی و نوع کانه‌ها، آنومالی‌های ژئوشیمیایی، نوع سیالات درگیر و دما و شوری آنها نشان می‌دهد که کانی‌سازی منطقه نامق احتمالا بخش فوقانی یک کانسار مس- طلا پورفیری است. موقعیت تکتونیکی و شواهد ماگمایی- کانی‌سازی کمربند خواف- کاشمر- بردسکن می‌تواند آن را به یک ایالت متالوژنی مهم ذخایر پورفیری ایران تبدیل کند که نیاز به اکتشاف تفصیلی در آینده دارد.