نشانه های ترافشارش و تقسیم‌شدگی کرنش حاصل از کوهزاد ایوسیمرین در پنجره فرسایشی آق‌دربند

Abstract

بی‌گمان پنجره فرسایشی آق­دربند که در شمال خاور ایران و جنوب خاور مشهد قرار گرفته است یکی از بهترین مکان­ها برای مطالعه رخداد ایوسیمرین در ایران است. رخداد یادشده در زمان تریاس پسین تا ژوراسیک میانی حاصل بسته شدن کامل اقیانوس تتیس­کهن و برخورد ایران و توران بوده است. پیش از زمان تریاس پسین دو صفحه یادشده از یکدیگر جدا بوده و بنابراین سرگذشت زمین­ساختی و رسوبی متفاوتی را سپری کرده‌اند. در این زمان گستره آق‌دربند روی کناره فعال اوراسیا قرار داشته است و از این رو واحدهای رخنمون یافته در پنجره فرسایشی آق‌دربند با ترادف­های زمانی خود در دیگر نقاط ایران تفاوت چشمگیری نشان می­دهند. در زمان رخداد ایوسیمرین گستره آق­دربند دچار یک ترافشارش شیب­دارچپ­بر بوده است. این پهنه ترافشارش به شدت دچار تقسیم کرنش شده و 3 پهنه ساختاری اصلی با ویژگی­های ساختاری متفاوت را پدید آورده است. در بخش شمالی گستره یک سامانه گسلی راستالغز چپ­بر و در بخش جنوبی آن یک پهنه گسلی راندگی پولکی شکل گرفته است. شکل‌گیری پهنه ترافشارشی یادشده را می­توان به همگرایی مایل (چپ­بر) ایران و توران در بازه زمانی یادشده نسبت داد.