مطالعات کانی‌شناسی و ژئوشیمی عناصر خاکی کمیاب کانسنگ‌های باریم- آهن- منگنز قره‎بلاغ، خاور مهاباد، استان آذربایجان‌ غربی

Abstract

منطقه قره‎بلاغ، در 20 کیلومتری خاور مهاباد، جنوب استان آذربایجان ‌غربی قرار گرفته است. سنگ‌های کربناتی سازند بایندر و دولومیت‌های سازند سلطانیه در این منطقه میزبان کانی‎سازی‌هایی از باریم، آهن و منگنز هستند. با توجه به مطالعات کانی‌شناسی، باریت، مگنتیت، هماتیت، گوتیت، لیمونیت و پیرولوزیت تجمعات کانیایی اصلی این کانی‌سازی‌ها هستند که در مقادیر کم توسط کالکوپیریت، مالاکیت، آزوریت و کلسیت همراهی می‌شوند. آشکارترین ویژگی ژئوشیمیایی این کانی‌سازی‌ها، تفریق به‌نسبت ضعیف LREE از HREE در باریت و کانسنگ‌های آهن- منگنز، بی‌هنجاری‌های منفی Eu در کانسنگ‌های آهن- منگنز (26/0-76/0) و بی‌هنجاری‌های مثبت Eu در باریت (7/7- 51/10) است. تلفیق نتایج برآمده از بررسی‌های صحرایی، سنگ‎نگاری و ژئوشیمیایی (یافته‌های آنالیتیک و ضرایب همبستگی میان عناصر) نشان می‌دهند که عواملی همچون تغییرات در شرایط فیزیکوشیمیایی محیط (pH، Eh و دما)، فعالیت لیگاندهای کمپلکس‌ساز و حضور فازهای کانیایی فرعی (کانی‌های رسی، زیرکن، زینوتایم، و مونازیت) نقش ارزنده‌ای در پراکندگی عناصر خاکی کمیاب در طی کانه‎زایی و گسترش این کانسنگ‌ها داشته‌اند.