رخساره‌های کانه‌دار کانسار روی - سرب (نقره) تنگِ‌دِزان در توالی کربناتی ژوراسیک– کرتاسه، بویین میان‌دشت (اصفهان)

Abstract

کانسار روی - سرب تنگِ‌دِزان در انتهایی‌ترین گوشه باختری استان اصفهان و در 22 کیلومتری باختر شهرستان بویین میاندشت، در محور کانه‌زایی سرب و روی ملایر- اصفهان قرار دارد. این کانسار یکی از کانسارهای چینه‌کران (استراتاباند) در توالی کربناتی ژوراسیک --کرتاسه است. ماده معدنی در این کانسار با دو ژئومتری رخنمون دارد؛ 1) لایه‌ای و عدسی‌شکل و همخوان با لایه‌بندی؛ 2) قطع‌کننده و در امتداد شکستگی‌ها به صورت ثانویه. در کانسار تنگِ‌دِزان دو رخساره کانه‌دار تشخیص داده شده است؛ 1- رخساره سنگ‌آهک دولومیتی (میکرواسپاریت) که دارای 3 افق اصلی کانه‌دار است و کانه‌های اصلی آن ساده و دربردارنده گالن، اسفالریت، پیریت هستند که به صورت جانشینی و پرکننده فضای خالی و همچنین در شکستگی‌ها حضور دارند؛ 2- رخساره سنگ‌آهک بلورین مارنی که آثار کانه‌زایی روی و سرب به‌صورت خیلی ضعیف، دانه پراکنده و بسیار ریز در آن دیده می‌شود. کانسار دربردارنده دو بخش برون‌زاد در سطح و سولفید در ژرفاست و همبود کانه‌ای آن گالن، اسفالریت، پیریت، همی‌مورفیت، اسمیت‌زونیت، سروزیت و کمتر هیدروزنسیت و باریت است. عناصر نقره و کادمیم در این کانسار عیار قابل توجهی دارند و به عنوان محصول فرعی مطرح هستند. بررسی‌های انجام‌شده و وجود شواهدی چون ویژگی‌های زمین‌شناسی و رخساره‌های کانه‌دار، گسترش پهنه‌های برون‌زاد و سولفیدی، ژئومتری ماده معدنی، همبود کانیایی، ساخت و بافت ماده معدنی در مقیاس‌های مختلف، دگرسانی‌های موجود به‌ویژه دولومیتی شدن و مطالعات لیتوژئوشیمیایی همگی نشان از آن دارد که کانسار روی- سرب تنگِ‌دِزان در ردیف کانسارهای نوع دره می‌سی‌سی‌پی قرار می‌گیرد.