بررسی زمین‌شناسی، کانی‌شناسی و ژئوشیمی افق بوکسیتی- لاتریتی محور دیلمان- اشکورات در البرز مرکزی

Abstract

منطقه مورد مطالعه در بخش باختری پهنه البرز مرکزی قرار گرفته و دربرگیرنده افق‌ بوکسیتی- لاتریتی در مرز سازندهای الیکا و شمشک است. افق‌ یادشده به تریاس میانی تعلق دارد. افق‌ بوکسیتی- لاتریتی در 4 محور زردکوه- لریته، شگل- سنگرود، عباسک- هیر و عرشه‌کوه- ذکابر با روند خاوری- باختری رخنمون یافته است. مقطع عرضی کامل افق‌ بوکسیتی- لاتریتی از 3 بخش پایینی به‎رنگ خاکستری تیره و پیزول‌دار، میانی با ماهیت لاتریتی و به‎رنگ سرخ آجری و بالایی به‎رنگ خاکستری روشن تشکیل شده است. هر چند که در برخی نقاط، تنها بخش‌هایی از افق رخنمون دارد. از دید کانی‌شناسی، کائولینیت و کوارتز، کانی‌های اصلی سازنده افق بوکسیتی- لاتریتی است و کانی‌های دیاسپور، بوهمیت، آناتاز، هماتیت و گوتیت در رده بعدی قرار دارند. بخش‌های خاکستری‌رنگ، دارای عیارهای بالای Al₂O₃ و پایین Fe₂O₃ هستند در حالی که در بخش میانی، Fe₂O₃ عیار بالایی دارد و عیار Al₂O₃ کاهش نشان می‌دهد. میانگین عیار Al₂O₃، Fe₂O₃، SiO₂ و TiO₂ در کل نمونه‌های برداشته شده به‌ترتیب 35، 14، 35 و 5 درصد است. بیشترین عیار به‌دست آمده برای Al₂O₃ در 4 محور یادشده به‌ترتیب 51، 61، 48 و 48 درصد بوده است. در افق‌‌های بوکسیتی- لاتریتی، همبستگی منفی مشخص میان Al₂O₃ و Fe₂O₃، همبستگی مثبت میان Al₂O₃ و TiO₂ و همبستگی منفی مشخصی میان Fe₂O₃ و SiO₂ و همچنین میان Fe₂O₃ و TiO₂ وجود دارد. نتایج مطالعات آزمایشگاهی نشان می‌دهد که بهترین محور افق بوکسیتی- لاتریتی از دید میانگین عیار اکسیدهای اصلی در منطقه مورد مطالعه‌، محور عباسک- هیر است.