ژئوشیمی و پتروژنز آداکیت‌های دامنه جنوبی نوار افیولیتی شمال سبزوار با تکیه بر نتایج ایزوتوپ‌های -Pb Sr-Nd

Abstract

واحد‌های مورد مطالعه در شمال باختر سبزوار و در دامنه جنوبی نوار افیولیتی شمال سبزوار واقع شده است. تعداد زیادی گنبدهای آتشفشانی با ترکیب ریولیتی (گنبد ساروق، زردکوهی، کوه سفید مهر و نهر) واقع در بخش جنوبی نوار افیولیتی داورزن - سبزوار به داخل سنگ‌های این مجموعه افیولیتی نفوذ کرده‌اند. ویژگی‌های ژئوشیمیایی نمونه‌های مورد مطالعه، از جمله غنی‌شدگی از عناصر LREE و LILE نسبت به HREE و HFSE، بی‌هنجاری منفی در عناصر TNT (Ta-Nb-Ti)، سرشت پرآلومین تا متاآلومین همراه با کالک- آلکالن پتاسیم متوسط تا بالا و موقعیت آنها در نمودارهای متمایزکننده محیط‌های زمین‌ساختی، نشان‌دهنده آن است که این سنگ‌ها در یک محیط مرتبط با زون‌های فرورانش تشکیل شده‌اند. گنبد‌های مورد مطالعه ویژگی‌های ژئوشیمیایی آداکیت‌ها (>69.2 wt% SiO₂، 14.7 wt%<Al₂O₃، MgO<0.35 wt%،Sr>273 ppm ، غنی‌شدگی از عناصرLILE وLREE ، تهی‌شدگی از عناصر Y وHREE (Y<9.7 و Yb<0.86) و نسبت‌های بالای Sr/Y>58)و La/Yb>12.1) و به گروه آداکیت‌های غنی از سیلیس (SiO₂≥69.2 wt%،MgO = 0.19-0.31 wt% ،CaO+Na₂O<7.62 wt% وSr = 273-936) تعلق دارند. بررسی‌های ژئوشیمیایی و ترکیبات ایزوتوپی Nd، Sr و Pb ((⁸⁷sr/⁸⁶sr)_i=0.7041-0.7042، εNd_i=5.60-6.10 و مقادیر ²⁰⁶Pb/²⁰⁴Pb=18.37-18.39، ²⁰⁷Pb/²⁰⁴Pb=15.536-15.538 و ²⁰⁸Pb/²⁰⁴Pb= 38.325-38.327) نشان از آن است که ماگمای سازنده گنبدهای مورد مطالعه از ذوب بخشی ورقه اقیانوسی فرورانده شده (دارای ترکیب سنگ‌شناسی گارنت‌آمفیبولیت) ایجاد شده و سپس از راه تبلور تفریقی تحول‌یافته است.