ایران و روسیه در گذر تاریخ محیط امنیتی و مسأله تهدید و اتحاد

Abstract

روابط ایران و روسیه در پنج سدة گذشته، موضوعی حیاتی برای ایران بوده و در پرتو آن، هم تهدیدهای مهم برای کشور ایجاد شده و هم در مواردی، میان دو طرف همکاری‌ها و گاه نیز اتحاد علیه تهدیدات مشترک برقرار بوده است. در این مقاله، نگارنده کوشیده است تا با نگاهی به تاریخ تحولات روابط ایران و روسیه، امکان‌هایی نظری برای درک بهتر وضعیت کنونی این روابط و چشم‌انداز آینده آن فراهم آورد. پرسش‌های مطرح شده در نوشته حاضر آن است که چگونه می‌توان با نگاهی واقع‌بینانه روابط ایران و روسیه را در سده‌های گذشته تحلیل نمود و برای آینده، چشم‌اندازی مناسب ارائه کرد؟ مهم‌ترین عوامل مؤثر بر روابط دو دولت در این بررسی تاریخی کدامند؟ روش مورد استفاده بر اساس نگرشی کلان و ایده محور، تاریخی و تطبیقی به مقاطع مهم تاریخ روابط دو دولت و تحلیل ابعاد مهم آن است و تأکید بر دوره‌هایی است که روابط ایران و روسیه موضوعیت جدی‌تری داشته است.