بررسی سوء مصرفِ مواد استنشاقی و حلالهای شیمیایی در مردان بزهکار زندانهای اهواز

Abstract

امروزه در محیط زندگی ما، انواع مختلفی از حلالهای شیمیایی و مواد استنشاقی وجود دارد. این مواد بسته به نوع و ترکیب شیمیایی آنها عوارض متفاوتی دارند. پژوهش‏های فراوانی به بروز و شیوع وابستگی‌هایِ شیمیایی جدید اشاره کرده‌اند. سوء‌ مصرف حلالهای شیمیایی، یکی از این سوء مصرفها است. این بررسی، به مطالعه ‏ی وابستگی و سوء مصرف مواد شیمیایی در مردان زندانی، در زندان های اهواز در سال 1389 می‌پردازد. این پژوهش با روش توصیفی ـ اکتشافی و با تکنیک های پرسشنامه، مصاحبه‏ی تشخیصی ـ بالینی و مطالعه ی اسنادیِ پرونده های پزشکی و گزارش های بالینی ـ طبی پرستاران بخش های درمانی زندان ها اجرا گردید. جامعه ی آماری، زندانیان بخش درمان و بهداری زندان ها با شکایات وابستگی دارویی و اسناد پزشکی بهداشتی آنها است، که بصورت نمونه گیری تصادفی، در مجموع 274 پرونده ی پزشکی مطالعه شد. آزمونِ فرضیه ها نشان داد، بین متغیرهای سن و سابقه ی مصرف مواد مخدر، با سوء مصرف مواد شیمیایی رابطه‏ی معناداری وجود دارد؛ به طوری که، بین سوء مصرف حلال ها، مثل چسب با سابقه ی سوء مصرف مشتقات درجه ی دوم تریاک، مثل مرفین، تبائین و هروئین، رابطه ی معنادار، قوی تر بود. در مصاحبه های بالینی مشخص شد؛ وابستگی روانی ایجاد شده، توسط این مشتقات، نقش مهمی در این نوع سوء‌ ‌مصرف به حلال ها دارد. نوع مصرف زندانیان، بیشتر از راه بینی و با استنشاق گازهای متصاعد شده از مواد و حلال ها می باشد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد هر چند شیوع‌شناسی این عارضه، در پرونده های نمونه نشانگر درصد متوسط به پایین در این وابستگی شیمیایی است؛ اما در مجموع این پدیده قابل مطالعه و بررسی است.