تأثیر کاربرد مزرعه‌ای عصاره‌های تلخه (.Acroptilon repens L)، ماشک (.Vicia sativa L) و چاودار (.Secale cereale L) بر کنترل علف‌های هرز مزرعه لوبیا سبز (.Phaseolus vulgaris L)

Abstract

به‌منظور ارزیابی اثر عصاره گیاهان دگرآسیب تلخه، ماشک و چاودار بر مهار علف‌های هرز لوبیا سبز، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در بهار سال 1396 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی شهرستان اسلام آباد غرب انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل علف‌های هرز تلخه، ماشک و چاودار، و عصاره دگرآسیب آنها در سه سطح شامل (غلظت صفر، 50 و 100 درصد عصاره‌های اندام‌های هوایی ماشک، تلخه و چاودار) بودند. نتایج نشان داد که برهم‌کنش گونه علف‌هرز و غلظت عصاره آللوپاتیک بر میزان عملکرد دانه، وزن صد‌دانه، عملکرد بیولوژیک و وزن خشک علف‌های هرز مزرعه، تأثیر معنی‌داری داشت. ولی بر شاخص برداشت و ارزیابی چشمی خسارات گیاهان‌هرز، معنی‌دار نبود. با افزایش غلظت عصاره آللوپاتیک، عملکرد دانه در گیاه لوبیا سبز افزایش یافت، به‌طوری‌که بیشترین میزان عملکرد دانه (981 کیلوگرم در هکتار) در گیاهان تحت تیمار تلخه و غلظت 100 درصدی عصاره آللوپاتیک مشاهده شد. کمترین میزان وزن خشک علف‌های‌هرز (12/33 گرم در متر مربع) در گیاهان تحت تیمار با چاودار در غلظت 100 درصدی عصاره آللوپاتیک مشاهده شد که با تیمار ماشک در همان غلظت، تفاوت معنی‌داری نداشت. دلیل کاهش میزان وزن خشک گیاهان‌هرز مزرعه لوبیا در غلظت بالای عصاره آللوپاتیک را می‌توان به اثرات کنترلی عصاره گیاهان مورد آزمایش نسبت داد. در مجموع افزایش غلظت عصاره‌های آللوپاتیک بر میزان تراکم و وزن خشک علف‌های هرز، اثر بازدارندگی و بر وزن صد دانه، طول غلاف، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه گیاه لوبیا سبز اثر افزایشی معنی‌داری داشتند.