نگاهی به روابط سیاسی قاینات با هرات در دو دهة پایانی حکومت قاجار (بر پایة مکاتبات رسمی)

Abstract

<strong>ولایت قاینات در دوره قاجار به سبب نقش مؤثر برخی از حکام آن منطقه، موقعیتی مهم در شرق ایران یافت. هرات در جوار مرز ایران، در معاهدة پاریس از ایران جدا شد و به سبب جنگ هرات، ایران تا آخرین سال‌های حکومت قاجار، افغانستان را به رسمیت نشناخت و روابط سیاسی مستقیم میان دو حکومت برقرار نشد. با این وجود، مناطق مرزی ایران، مانند قاینات، فارغ از سیاست­های دو دربار، با هرات روابط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی گسترده­ داشت و حکام قاینات و هرات برای تسهیل در روابط، مکاتبات و مراوداتی داشتند. همجواری قاینات و هرات از یک ‌سو و پیوندهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی از سوی دیگر، برقراری مناسبات این مناطق را اجتناب­ناپذیر می‌کرد و شوکت‌الملک اول و شوکت‌الملک دوم افزون بر نامه نگاری‌هایی با حکّام هرات، نمایندگانی نیز برای مذاکره اعزام کرده بودند. این بخش از روابط سیاسی در مرزهای شرقی ایران به سبب کمبود منابع کمتر بررسی شده است و در این مقاله، با تکیه بر اسناد منتشر نشده، به ویژه مکاتبات رسمی میان حکام هرات و قاینات در دو دهه پایانی قاجار، زمینه­های ارتباط، کیفیت روابط سیاسی و نتایج حاصل از آن بررسی خواهد شد</strong>