سرزمین‌های دور، ارتباطات نزدیک نگاهی به روابط فرهنگی و تمدنی ایران و اسپانیا

Abstract

ایران و اسپانیا، دو کشور کهن و با پیشینة تمدنی پرمایه و مؤثر در تاریخ جهان، مناسبات فرهنگی و سیاسی چشمگیری از دوران باستان تاکنون داشته‌اند. در قرون اولیة اسلامی، میان ایران، در حدّ فاصل شرقی خلافت اسلامی و اسپانیا در حدّ فاصل غربی امپراتوری‌ بزرگ رُم، ارتباطات علمی و فرهنگی قابل توجهی برقرار بوده و دنیای عرب از لحاظ مبادلات فرهنگی و سیر افکار و آثار، همچون پلی در این رابطه نقش داشته است. تأثیر روابط دو کشور در این دوران، در زمینه‌های مختلف چون نظام اداری، موسیقی، ادبیات، هنر و معماری قابل ملاحظه است. در قرون اولیة دوران مدرن، از اوایل قرن شانزدهم نیز، که حاکمیت‌های مستقل ملی دو کشور تحکیم بیشتری یافت، روابط آنها از نظر مبادلة هیأت‌های سیاسی و تجاری و کوشش برای اتحاد و تحکیم مناسبات به شکل قابل توجهی گسترده شد و در ربع اول قرن هفدهم به اوج رسید. تأثیر این مناسبات از دوران باستان تا اکنون به حدی است که به جرأت می‌توان ایران و اسپانیا را علی‌رغم دوری سرزمینی، تنها دو کشور آسیایی و اروپایی دانست که بیشترین مشابهت‌های فرهنگی و تمدنی را با یکدیگر دارند. این پژوهش، با بررسی اسناد و منابع کتابخانه‌ای، در پی بازخوانی ارتباطات تاریخی و فرهنگی دو کشور و اهمیت تأثیر و بهره‌برداری از آن در روابط کنونی آنهاست.