بررسی معیارهای مؤثر در مناسب‌سازی فضاهای شهری بر ارتقای کیفی زندگی روزمره گروه اجتماعی زنان (مورد مطالعه: محله گلستان پونک)

Abstract

فضای شهری فقط دارای ابعاد کالبدی نیست، بلکه دارای جنبه‌های اجتماعی و نمادینی است که به‌خصوص به روابط جنسیتی موجود در ساختار اجتماعی وابسته است. وجود جنسیت، خواه ناخواه تفاوت‌هایی را ایجاد می‌کند که در نیازها و رفتار‌ها نمود پیدا می‌کند و سبب به‌وجود آمدن فعالیت‌های مختلف شده و این فعالیت‌ها به کالبد مناسب خود محتاج است. این نوشتار در جهت مناسب‌سازی فضاهای شهری برای زندگی روزمره زنان، به مطالعة نیازها، شناخت رفتارها، فعالیت‌های زنان و میزان استفاده آنها از فضای شهری می‌پردازد. بدین منظور بعد از بررسی تعاریف مفاهیم پایه فضاهای شهری و جایگاه جنسیت در رابطه با آن، به محدودیت‌های زنان و علایق آنها در زندگی روزمره و عرصه عمومی پرداخته شده است. در ادامه با جمع‌آوری و استنتاج گفته‌های نظریه‌پردازان مربوطه و فن شاخص‌سازی، معیارهای مناسب‌سازی فضاهای شهری جهت ارتقای سطح زندگی روزمره زنان استخراج شده است. سپس از طریق مصاحبه و توزیع تعداد90پرسش‌نامه در میان زنان ساکن محله پونک، به‌عنوان یک محله با سطح زندگی متوسط که عموماً در بسیاری از محله‌های شهری امروز با مشکلات و مسائلی مشابه روبروست و می‌تواند در جهت بسط پیشنهادات برای اکثر عرصه‌های عمومی در نظر گرفته شود، مورد مطالعه و تحلیل آماری قرار گرفته، نیازهای زنان، میزان حضور، نوع فعالیت‌ها و نحوه استفاده آنان مورد سنجش واقع و رابطه بین متغیرهای وابسته و مستقل استخراج شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد، امنیت و ایمنی، آسودگی، زمان انجام فعالیت، راحتی، دسترسی و تحرک‌پذیری، معاشرت‌پذیری و شرایط کالبدی با استفاده از فضای شهری که معیار مناسب بودن فضا برای حضور و فعالیت زنان می‌باشد، ارتباط مستقیم دارد. به عبارتی زمانی فضا برای گروه اجتماعی زنان مناسب تلقی می‌شود که معیارهای ذکر شده برای استفاده از فضای شهری محقق شود. در نهایت نتایج پژوهش با توجه به معیارهای شناخته شده مؤثر و ابعاد طراحی شهری انتخاب شده در راستای هدف ارتقای کیفی سطح زندگی زنان منتج به ارائه ماتریس ساختار راهنمای طراحی شهری مناسب با زندگی زنان شده است.