بررسی فون ماهیان و فاکتورهای محیطی موثر بر تنوع زیستی در رودخانه زرینه‌رود، حوضه دریاچه ارومیه (استان آذربایجان غربی)

Abstract

تنوع زیستی ماهیان در رودخانه­ها تحت تاثیر فاکتورهای محیطی مختلف قرار دارد. گاهی شدت این تاثیرات محیطی به حدی است که منجر به ایجاد زیستگاه­های نامطلوب برای گونه­های ماهی می­شود و تنوع زیستی آنها را کاهش می­دهد. مطالعه حاضر با هدف تعیین مهم­ترین فاکتورهای محیطی موثر بر تنوع زیستی ماهیان در رودخانه زرینه­­رود به اجرا درآمد. به این منظور، در شهریور 1397، 7 ایستگاه جهت نمونه­برداری از ماهیان در طول رودخانه­زرینه­رود انتخاب شدند. نمونه­برداری از هر ایستگاه از 30 متر با 3 تکرار و در مجموع از 90 متر طول رودخانه بر اساس روش یک­رفت با استفاده از دستگاه الکتروشوکر انجام شد. همزمان با نمونه­برداری، فاکتورهای محیطی شامل دمای آب، سرعت جریان آب، دبی، عمق و ارتفاع از سطح دریا نیز در هر کدام از ایستگاه­های مورد مطالعه اندازه­گیری و ثبت شدند. در مجموع، 404 نمونه ماهی از رودخانه زرینه­رود صید شدند که متعلق به 11 گونه بودند. شاخص­های تنوع زیستی شامل شانون- وینر، مارگالف، سیمپسون، غنای گونه­ای، غالبیت و یکنواختی (همگنی) که با استفاده از نرم­افزارهای BiodiversityPro و PAST تعیین شدند. به ­منظور تعیین عوامل محیطی موثر بر شاخص­های تنوع زیستی و گونه­های ماهی از آنالیز Canonical Correspondence Analysis استفاده شد. بر اساس نتایج بدست آمده، دما، ارتفاع از سطح دریا و سرعت جریان آب به ­ترتیب به­عنوان فاکتورهای محیطی موثر بر تنوع گونه­ای ماهیان در رودخانه زرینه­رود شناخته شدند. علاوه بر این، عمق، سرعت جریان آب و دبی نیز موثرترین فاکتورهای محیطی روی فراوانی گونه­های ماهی تشخیص داده شدند.