تجمع عناصر فلزی (مس، روی، سرب و نیکل) در بافت‌های عضله، کبد، کلیه و آبشش ماهی انجک (Schizocypris altidorsalis) در چاه نیمه‌های سیستان

Abstract

عناصر فلزی از آلاینده­های مهم محیط­های طبیعی می­باشند، زیرا به دلیل سمیت، پایداری و عدم تجزیه­ی بیولوژیکی، این عناصر تمایل زیادی به تجمع در موجودات آبزی دارند و در بافت­های نرمتنان، دوکفه­ای­ها و ماهیان تجمع می­یابند (Ikem and Egiebor, 2005). با تغذیه دیگر موجودات از این آبزیان،گسترش آلایندگی به سطوح بالاتر و بالاخره به انسان که در راس زنجیره غذایی قرار دارد، می­رسد و در بسیاری موارد سلامتی را تهدید می­کند ( Mojtahid <em>et al</em>., 2008). میزان تجمع عناصر فلزی در بافت­های مختلف آبزیان در بسیاری از منابع آبی کشورمان مورد بررسی قرار گرفته که از میان آنها می­توان به تجمع عناصر فلزی در کبد و عضله ماهی قباد(<em>Scomberomorus guttatus</em>) (صادقی و همکاران، 1390)، کبد و عضله ماهی کفال طلایی (لکزایی و همکاران، 1394)، عضله میگوی سفید سرتیز (<em>Metapenaues affinis</em>) (کوسج و همکاران، 1395) و عضله کفشک زبان گاوی (<em>Cynoglossus areal</em>) (مهدی آبکنار و همکاران، 1397) اشاره نمود. ماهی انجک<em>altidorsalis</em>)<em> </em><em>Schizocypris</em>)در آب­های شرق کشور، تالاب های سه گانه هامون و منابع آب­های پیوسته (رودخانه­های منتهی به تالاب و چاه نیمه­های سیستان) زیست می­کند(Coad, 2005) . چاه نیمه­ها گودال­های نیمه طبیعی هستند که در جنوب شرقی سیستان در فاصله­ی تقریبی 4 کیلومتری ساحل چپ دلتای هیرمند قرار گرفته­اند. عمق مخازن به طور متوسط به 15 متر می­رسد(UNEP, 2006). با توجه به اینکه ماهی انجک در منطقه سیستان جزو ماهیان خوراکی می­باشد و مردم منطقه سیستان این ماهی را جهت تغذیه صید می­کنند، همچنین اهمیت تجمع فلزات سنگین در بدن ماهیان و اثرات مخرب این آلاینده­ها در بدن انسان و نیز با عنایت به اهمیت اکوسیستم چاه نیمه­های سیستان در تامین آب شرب مردم منطقه و لزوم پیمایش حضور عناصر فلزی در این آب و موجودات ساکن در این اکوسیستم، این تحقیق با هدف سنجش عناصر فلزی مس، روی، نیکل و سرب در بافت­های کبد، کلیه، عضله و آبشش ماهی انجک در چاه نیمه­های سیستان انجام شد.