پیشنهاد حدود مجاز مصرف ماهیان زمین کن (Platycephalus indicus)، گیش پهن ((Carangoides talamparoides)) و بیاح (Liza abu) با توجه به میزان نیکل، منگنز، آهن، مس، و روی

Abstract

ورود مواد آلوده کننده به آب­ها و تجمع آنها در آبزیان به واسطه خطراتی که برای انسان ایجاد می­کنند، بخش مهمی از آلودگی محیط زیست را شامل می­گردند (Rahman <em>et al</em>., 2014). از جمله این آلاینده­ها می­توان به فلزات سنگین اشاره کرد. فلزات سنگین وارد شده به محیط زیست می­تواند باعث آسیب به تنوع زیستی دریا و اکوسیستم­ها شوند و همچنین مصرف ماهیان آلوده سبب خطرات بهداشتی برای انسان می­شود (Liu <em>et al</em>., 2015). ماهی­ها می­توانند غلظت­های بالایی از فلزات جذب شده از آب و مواد غذایی را در بافت­های خود تجمع دهند (Janadeleh & Jahangiri, 2016). افزون بر این مصرف بلند مدت ماهی آلوده به فلزات سنگین منجر به تجمع فلزات سمی در اندام­های مختلف می­شود که منجر به خطرات جدی برای سلامت انسان می­شود ) Ullah <em>et al</em>., 2017). به علت اهمیت آبزیان به ویژه ماهی­ها در رژیم غذایی انسان، پایش آلاینده­ها در محیط­های آبی توسط این دسته از موجودات انجام می­شود (2011 Imanpour,). مطالعات زیادی در داخل و خارج از کشور در زمینه مخاطرات فلزات سنگین در بافت­های خوراکی آبزیان صورت گرفته است که به برخی از آن­ها اشاره می­شود. Janadeleh & Jahangiri, 2016)) در مطالعه­ای به ارزیابی خطر و آلودگی فلزات سنگین در ماهی (<em>Otolithes</em> <em>ruber</em>) و رسوبات خلیج فارس پرداختند. با توجه به نتایج، غلظت فلزات در بخش خوراکی از مقادیر استانداردهای جهانی تجاوز نمی­کرد، بنابراین بجز فلزات کادمیوم و سرب سایر فلزات خطری برای انسان ندارند. در پژوهش Narottam Saha و همکاران (2016)، میزان آلودگی فصلی و ارزیابی خطر زیستی بالقوه بررسی نمودند و غلظت فلزات سنگین در 10 گونه ماهی دریایی مختلف در خلیج بنگال در طول چهار فصل اندازه‌گیری کردند. نتایج نشان داد که بیشترین و کمترین غلظت به ترتیب مربوط به Zn و Cd می­باشد. از سوی دیگر، می توان به مطالعات سایر محققین اشاره نمود (Liu <em>et al</em>., 2015؛ Mardoukhi <em>et al</em>., 2013 ؛ پناهنده و همکاران ، 1392). بنابراین، مصرف ماهیانی که دارای مقادیر بالایی فلزات در بافت­های خود هستند، ممکن است برای سلامتی مصرف کننده مضر باشد (بهروز و نوروزی، 1397). با توجه <em>به</em> اینکه بسیاری از ماهیان جزیره شیف مورد مصرف مردم قرار می­گیرند و ورود مقدار زیاد آلاینده­ها از طریق زنجیره غذایی به انسان، می­تواند از نظر بهداشتی خطر آفرین باشد، در این تحقیق به محاسبه حد مجاز مصرف و ارزیابی خطر فلزات سنگین (آهن، روی، مس، منگنز و نیکل) در 3 گونه ماهی (زمین کن، گیش پهن و بیاح) پرداخته شد.