روش‌های رگرسیونی برآورد ظرفیت نگهداری آب تاج‏ پوشش و ضریب تاج‏ بارش مستقیم در تودة دست‌کاشت کاج تهران

Abstract

مطالعة حاضر با هدف برآورد ظرفیت نگهداری آب تاج‏ پوشش (<em>S</em>)، نرخ تبخیر به شدت بارندگی () و ضریب تاج ‏بارش مستقیم (<em>p</em>) با استفاده از روش‌های رگرسیونی (Minimum، Gash و Morton، Mean) در تودة 44 سالة کاج تهران (<em>Pinus eldarica</em> Medw.) واقع در پارک جنگلی چیتگر با اقلیم نیمه‌ خشک انجام گرفت. مقدار بارندگی (<em>GR</em>) در هر رخداد به ‌وسیلة 10 باران‌سنج دستی در نزدیک‌ترین محیط باز و تاج‏بارش (<em>TF</em>) به‌وسیلة 50 باران‌سنج که به‌ طور تصادفی در زیر تاج ‏پوشش توده نصب شده بودند، در دورة یکساله ( از تاریخ 01/06/1391 تا 01/06/1392) اندازه‌گیری شد. باران‌ربایی (<em>I</em>) از تفاوت <em>TF</em> و <em>GR</em> در هر بارش به‌دست آمد. در مجموع 50 رخداد <em>GR</em> با عمق تجمعی 5/262 میلی‌متر اندازه‌ گیری و مقادیر <em>TF</em> تجمعی و درصد تاج‏بارش در هر رخداد (<em>TF</em>:<em>GR</em>) به‏ترتیب 5/69 درصد و 2/53 درصد برآورد شد. بهترین رابطة برازش‌داده‌شده بین درصد تاج‏بارش در هر رخداد (<em>TF</em>:<em>GR</em>) و <em>GR</em> در کل دورة پژوهش به‏صورت مثبت و لگاریتمی با ضریب تبیین (²R) 630/0 به‌دست آمد] 494/35 + ln (<em>GR</em>)598/16 [<em>TF</em>:<em>GR </em>=. همچنین این روابط برای دوره‌های خشک (اردیبهشت تا دهم آبان و مرطوب به‏صورت مثبت و خطی به ترتیب با ضرایب ²R 988/0 و 966/0 محاسبه شد. مقدار ضریب <em>p</em>، 19/0 و مقدار متوسط <em>S</em>با کمک سه روش مذکور، 23/1 میلی‌متر و ضریب نیز 10/0 محاسبه شد. از آنجا که اندازه‌گیری اجزای <em>GR</em>، به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک زمان‌بر و هزینه‌بر است و اندازه‌گیری‌ها به‏ صورت دستی با حضور در عرصه انجام می‌گیرد، روش‌های رگرسیونی برآورد <em>I</em> و اجزای آن مانند <em>S</em> و ضرایب <em>p</em> و می‌توانند کاربرد زیادی داشته باشند.