تغییرپذیری فصلی و دوره‌ای ساقاب، تاج‌بارش و اتلاف تاجی تودۀ راش شرقی در جنگل آموزشی پژوهشی شصت‌کلاته

Abstract

تغییرات فنولوژی برگ، مشخصه‌های بارش و شرایط آب‌وهوا موجب تغییر فصلی در کمیت و کیفیت توزیع اجزای بارش (ساقاب، تاج‌بارش و اتلاف تاجی) در توده‌های پهن‌برگ خزان‌کننده می‌شوند. این پژوهش در تودۀ راش شرقی (<em>Fagus orientalis</em> Lipsky) واقع در جنگل شصت‌کلاته با اقلیم نیمه‌مرطوب اجرا شد. برای تعیین مقدار اتلاف تاجی، 31 درخت راش به‌طور تصادفی انتخاب شدند. بارش، ساقاب و تاج‌بارش به مدت یک سال، از 22 آبان 1384 تا 22 آبان 1385، اندازه‌گیری شدند. مقدار بارش 1/827 میلی‌متر بود. میانگین سهم اتلاف تاجی بهار 4/52 درصد، تابستان 1/66 درصد، پاییز 2/58 درصد، زمستان 5/53 درصد، دورۀ برگ‌دار 5/56 درصد و دورۀ بی‌برگی 7/56 درصد به‌دست آمدند. نتایج تجزیۀ واریانس نشان می‌دهد که بین سهم اجزای بارش در فصل‌های سال تفاوت وجود دارد، ولی سهم اجزای بارش در دوره‌های برگ‌دار و بی‌برگی مشابه بود‌ (05/0<em>p</em> <). تغییرات فصلی سبب تفاوت در سهم توزیع اجزای باران در فصل‌های سال شده است، به‌طوری‌که بیشینۀ سهم ساقاب و تاج‌بارش در بهار و کمینۀ آنها در تابستان حاصل شد. علاوه‌بر این، بیشینه و کمینۀ سهم اتلاف تاجی به‌ترتیب در تابستان و بهار به‌دست آمد. کمینۀ مقدار آب واردشده به کف جنگل در تابستان و بیشینۀ آن در بهار و زمستان بود. با توجه به نتایج این پژوهش، اجرای عملیات پرورشی برای افزایش ورودی آب به کف جنگل در فصل تابستان ضروری است.