تأثیر خاک‌های آلوده به لجن نفتی بر جوانه‌زنی بذر و رشد اولیۀ دانهال‌های چند گونۀ پهن‌برگ

Abstract

امروزه مصرف روزافزون منابع نفتی و سوخت‌های فسیلی در ایران و همچنین توسعة استخراج، بهره‌برداری و پالایش این منابع سبب افزایش حساسیت به محیط زیست و جوامع انسانی شده است. در این تحقیق عملکرد جوانه‌زنی بذرهای اقاقیا، ارغوان، زبان‌گنجشک، زیتون تلخ و آیلان‌توس در قالب یک طرح بلوک کاملاً تصادفی با سه تکرار (هر تکرار سه گلدان) بررسی شد. شمارش جوانه‌زنی بذرها با توجه به میانگین زمان ظهور اندام هوایی روی خاک در گلدان‌ها شروع شد و این شمارش تا انتهای جوانه‌زنی انجام گرفت و خصوصیات رویشی اولیه اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که با افزایش آلودگی، بیشتر شاخص‌های اندازه‌گیری‌شدة جوانه‌زنی بذر و دانهال گونه‌های بررسی‌شده کاهش یافت. تیمار خاک آلوده به 400 گرم در کیلوگرم لجن نفتی به‌عنوان بالاترین سطح آلودگی نه‌تنها سبب کاهش سرعت و میانگین مدت زمان جوانه‌زنی در بذور زبان‌گنجشک نشد، بلکه میانگین درصد جوانه‌زنی (21 درصد) و شاخص بنیۀ بذر (91/33 درصد) نسبت به دیگر گونه‌ها کمتر کاهش یافت. نتایج بررسی پاسخ رشد گونه‌های بررسی‌شده نیز نشان داد که عملکرد رشد در گونۀ زبان‌گنجشک به اندازۀ گونه‌های دیگر در شرایط آلودگی لجن نفتی کاهش نیافت، درحالی که در برخی از گونه‌های یررسی‌شده تا 76 درصد در صفات رشد آنها تحت آلودگی شدید کاهش مشاهده و ثبت شد.