تغییرات ذخایر حوضچه‌های کربن آلی کف جنگل‌های آمیختۀ راش شرقی در ارتباط با تنوع زیستی گیاهی و عوامل فیزیوگرافی

Abstract

با برآورد مخازن کربن آلی کف جنگل می‌توان قطعیت ارزیابی منابع جنگلی در زمینۀ میزان جذب و انتشار دی‌اکسید کربن اتمسفری را افزایش داد. هدف تحقیق حاضر این است که مشخص کند تنوع زیستی گیاهی در اشکوب‌های مختلف با توجه به ویژگی‌های فیزیکی جنگل تا چه اندازه می‌تواند معرف تغییرات ذخایر حوضچه‌های کربن آلی کف جنگل محسوب شود. تحقیق حاضر در قطعۀ شاهد سری سه جنگل آمیختۀ راش گلندرود نور صورت گرفت. قطعات نمونه با سطح 400 متر مربع به‌صورت سیستماتیک با فاصلۀ 100 متر از یکدیگر در سطح منطقه اجرا شد و در داخل هر قطعه نمونه، چهار ریزقطعه نمونه 1 متر مربعی و 50 × 50 سانتی‌متر مربعی به‌ترتیب برای اندازه‌گیری و جمع‌آوری پوشش علفی و لایۀ لاشبرگی جانمایی شدند. پس از تفکیک 80 گرم از لایۀ علفی و لاشبرگی توزین‌شده در عرصه، کلیۀ نمونه‌ها به‌مدت 48 ساعت در دمای 65 درجۀ سانتی‌گراد در آون خشک شدند و ضریب کربن نیز با استقرار نمونه‌ها در کورۀ حرارتی اندازه‌گیری و محاسبه شد. نتایج نشان داد تغییرات تنوع زیستی پوشش درختی در عوامل مختلف توپوگرافی معنی‌دار نبودند. از طرفی شاخص‌های وفور و غلبۀ گونه‌ای پوشش علفی نیز به‌ترتیب در دامنه‌های ارتفاعی از سطح دریا و جهات دامنه دارای تغییرات معنی‌دار بودند. با این تفاسیر، فقط ذخایر مخازن کربن تجمعات لاشبرگی در شیب‌های مختلف دارای تغییرات معنی‌دار بود. در ادامه، نتایج نشان داد که ارتباط معنی‌داری بین تنوع زیستی کلیۀ پوشش‌های گیاهی و ذخایر کربن پوشش علفی وجود نداشت، ولی ذخایر کربن آلی لایۀ لاشبرگی با میانگین 5/1 ± 3/18 تن در هکتار با شاخص تنوع شانون، غنای گونه‌ای و شاخص اهمیت گونه‌ای پوشش درختی ارتباط معنی‌داری داشت.